- Published on
SPM Sejarah – Tingkatan 4 Bab 4 – Era Peralihan Kuasa British di Negara Kita
Reaksi Penduduk Tempatan terhadap Malayan Union
Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini
Malayan Union telah diisytiharkan secara rasmi pada 1 April 1946. Pelaksanaannya berpunca daripada Kertas Putih yang diperkenalkan oleh British bagi menyusun semula pentadbiran Tanah Melayu selepas Perang Dunia Kedua. Namun, gagasan ini telah menimbulkan reaksi yang berbeza dalam kalangan masyarakat. Raja-raja Melayu, orang Melayu, persatuan-persatuan Melayu serta beberapa bekas pegawai British yang pernah berkhidmat di Tanah Melayu bangkit menentang pelaksanaannya kerana dianggap mengancam kedaulatan negeri-negeri Melayu.
Penentangan Raja-raja Melayu terhadap Malayan Union
Raja-raja Melayu menganggap Malayan Union sebagai satu bentuk penjajahan mutlak oleh British. Melalui pelaksanaannya, kuasa politik dan kedaulatan sultan telah dikurangkan secara drastik. Sultan hanya menjadi simbol tanpa kuasa sebenar dalam pentadbiran negeri.
Membawa Kes ke Mahkamah Tinggi England
Persidangan Raja-raja Melayu yang berlangsung di Istana Iskandariah, Kuala Kangsar pada April 1946 memutuskan untuk membawa isu Malayan Union ke Mahkamah Tinggi England sekiranya perlu. Sultan Perak, Sultan Kedah dan Sultan Johor bersedia berangkat ke England bagi tujuan tersebut. Mereka berhujah bahawa tandatangan yang diperoleh oleh Sir Harold MacMichael melalui tipu helah adalah tidak sah menurut undang-undang British.
Menghantar Surat Bantahan ke London
Selain tindakan memboikot dan menyertai kongres, Raja-raja Melayu turut mengambil langkah rasmi dengan menghantar surat bantahan ke London. Sultan Kedah, Sultan Perak dan Sultan Johor telah mengutus surat kepada George Henry Hall, Setiausaha Tanah Jajahan British. Dalam surat tersebut, baginda menyatakan bahawa persetujuan terhadap Malayan Union diperoleh melalui cara yang tidak wajar oleh Sir Harold MacMichael.
Beberapa raja turut mendakwa bahawa mereka telah diugut supaya menandatangani perjanjian tanpa diberi masa dan peluang untuk memahami sepenuhnya implikasi kandungan Malayan Union. Mereka menegaskan bahawa tandatangan tersebut dibuat dalam keadaan tertekan dan tanpa rundingan yang sewajarnya. Oleh itu, baginda memohon agar kerajaan British memansuhkan persetujuan yang telah ditandatangani.
Tuanku Syed Putra Jamalullail juga bertindak menghantar telegram kepada kerajaan British di London bagi menyatakan bantahan. Dalam telegram tersebut, baginda meluahkan rasa tidak puas hati terhadap cara perjanjian itu diperoleh. Baginda menegaskan bahawa baginda tidak diberi peluang untuk mendapatkan nasihat daripada pembesar negeri sebelum memberikan persetujuan terhadap Malayan Union.
Tindakan menghantar surat dan telegram ini membuktikan kesungguhan Raja-raja Melayu mempertahankan kedaulatan negeri serta menolak Malayan Union melalui saluran diplomatik dan perundangan.
Menyokong Kongres Melayu
Raja-raja Melayu turut menyokong usaha orang Melayu melalui Kongres Melayu. Sultan Hisamuddin Alam Shah menderma sebanyak $15,000 kepada Persatuan Melayu Selangor yang menjadi tuan rumah Kongres Melayu Pertama. Baginda juga merasmikan pembukaan kongres tersebut sebagai tanda sokongan terhadap gerakan menolak Malayan Union.
Peranan Tuanku Permaisuri Perak
Pada 28 Mei 1946, satu perhimpunan besar-besaran diadakan di Padang Bandar Diraja Kuala Kangsar sempena lawatan Ahli Parlimen British. Tuanku Permaisuri Perak, Raja Perempuan Kelsom mengetuai perarakan wanita sebagai tanda bantahan. Peristiwa ini memperlihatkan kesatuan raja dan rakyat dalam menentang Malayan Union.
Memulaukan Upacara Pelantikan Gabenor Malayan Union
Salah satu bentuk bantahan paling tegas terhadap Malayan Union ialah tindakan memulaukan upacara pelantikan Gabenor Malayan Union. Cadangan ini dikemukakan oleh Dato’ Onn Jaafar yang mempersembahkan resolusi Kongres Melayu agar Raja-raja Melayu bersama rakyat memboikot majlis tersebut sebagai tanda tidak mengiktiraf pentadbiran baharu itu.
Keputusan pemulauan dibuat selepas Raja-raja Melayu mengadakan pertemuan dengan Dato’ Onn Jaafar di Hotel Station. Dalam pertemuan tersebut, baginda-baginda bersetuju bahawa pemulauan adalah langkah simbolik yang kuat untuk menunjukkan bantahan terhadap Malayan Union.
Pada hari tersebut, ribuan orang Melayu berhimpun di sekitar Hotel Station sambil melaungkan “Daulat Tuanku!” dan “Hidup Melayu” sebagai tanda sokongan kepada Raja-raja Melayu. Laungan tersebut menggambarkan kesatuan yang kukuh antara raja dan rakyat dalam mempertahankan kedaulatan negeri.
Raja-raja Melayu akhirnya nekad untuk tidak menghadiri majlis pelantikan tersebut. Baginda turut mengadakan sidang akhbar bagi menjelaskan pendirian mereka kepada umum. Tindakan ini memberi mesej jelas kepada British bahawa Malayan Union tidak diterima oleh Raja-raja Melayu dan rakyat Tanah Melayu.
Penentangan Rakyat terhadap Malayan Union
British Military Administration (BMA) telah menyiarkan cadangan Malayan Union kepada umum. Pada 12 Oktober 1945, akhbar Majlis melaporkan perkara tersebut, sekali gus mencetuskan kesedaran nasionalisme dalam kalangan orang Melayu. Bantahan dilakukan melalui akhbar, persatuan, kongres dan perhimpunan besar-besaran.
Peranan Akhbar
Akhbar seperti Utusan Melayu (Singapura), Majlis (Kuala Lumpur) dan Warta Negara (Pulau Pinang) memainkan peranan penting dalam menyuarakan bantahan. Mereka mengecam Malayan Union kerana dianggap merugikan orang Melayu serta menyeru rakyat menghadiri perhimpunan besar-besaran.
Bantahan Golongan Cendekiawan dan Pentadbir Melayu
Golongan intelektual dan pentadbir Melayu turut memimpin gerakan penentangan. Antaranya termasuk Dato’ Onn Jaafar, Za’ba, Dato’ Nik Ahmad Kamil, Tengku Mohamed, Dato’ Abdul Wahab Abdul Aziz (Panglima Bukit Gantang), Wan Md Yussof (Panglima Kinta) dan Dato’ Hamzah Abdullah.
Dato’ Abdul Rahman Mohammad Yassin dari Johor juga menentang usaha British menjajah Tanah Melayu melalui Malayan Union. Mereka menggunakan pelbagai strategi bagi menyatukan orang Melayu.
Peranan Wanita dalam Penentangan
Golongan wanita menjadi benteng hadapan dalam gerakan menentang Malayan Union. Antara tokoh wanita ialah Cikgu Zaharah Abdullah, Halimahton Abd Majid, Saleha Mohd Ali, Zaharah Tamin, Datin Puteh Mariah Ibrahim Rashid dan Hasnah Ishak.
Cikgu Zaharah Abdullah, ahli Pergerakan Melayu Semenanjung Johor, telah berucap dengan lantang di Batu Pahat bagi membantah pelaksanaan Malayan Union.
Peranan Persatuan Melayu
Persatuan Melayu di seluruh negara digerakkan semula atau ditubuhkan bagi mengadakan rapat umum. Antaranya ialah SABERKAS, Persatuan Melayu Kedah, Perikatan Melayu Perak, Persatuan Melayu Selangor dan Persatuan Melayu Johor. Mereka berjaya menghimpunkan orang Melayu dari seluruh Tanah Melayu untuk membantah tindakan MacMichael.
Beberapa bekas pegawai British seperti Frank Swettenham, George Maxwell, Richard Winstedt, Frederick Weld, Roland Braddell dan Cecil Clementi Smith turut mengkritik Malayan Union.
Bantahan Di Negeri-Negeri
Bantahan di Kedah
Pada 19 Januari 1946, ribuan orang Melayu di Kedah telah berarak di Alor Setar sebagai tanda bantahan terhadap pelaksanaan Malayan Union. Perarakan ini memperlihatkan kebangkitan semangat nasionalisme dalam kalangan masyarakat Melayu Kedah yang tidak bersetuju dengan dasar baharu British tersebut.
Demonstrasi ini dianjurkan oleh beberapa pertubuhan Melayu utama, iaitu Kesatuan Melayu Kedah, Syarikat Bekerjasama Am Saiburi (SABERKAS), Kesatuan Ulama Kedah dan Persatuan Melayu Kedah. Kerjasama antara pertubuhan-pertubuhan ini menunjukkan perpaduan yang kukuh dalam mempertahankan hak dan kedaulatan orang Melayu.
Kandungan Kertas Putih Malayan Union dianggap mencabuli kedaulatan bangsa Melayu kerana ia mengurangkan kuasa Raja-raja Melayu serta melonggarkan syarat kewarganegaraan. Tindakan ini menimbulkan kebimbangan bahawa hak istimewa dan kedudukan orang Melayu akan terhakis.
Bantahan tersebut turut disuarakan dengan lantang oleh Tuan Haji Hussain Che Dol, Yang Dipertua Kesatuan Melayu Kedah, serta Senu Abdul Rahman, Setiausaha Agung SABERKAS. Mereka mengkritik Malayan Union sebagai satu bentuk penjajahan baharu
Kelantan
Pada 15 Disember 1945, kira-kira 10,000 orang berhimpun di Kota Bharu bagi menyatakan bantahan.
Bantahan di Johor
Pada Januari 1946, Lembaga Kesatuan Melayu Johor telah melancarkan gerakan menentang Malayan Union sebagai tindak balas terhadap dasar British yang dianggap mengancam kedaulatan negeri dan kedudukan orang Melayu. Gerakan ini mendapat sokongan padu daripada Persatuan Melayu Johor yang turut menyertai perhimpunan-perhimpunan bantahan.
Dalam salah satu perhimpunan tersebut, Ungku Omar Abdullah selaku Naib Presiden Lembaga Kesatuan Melayu Johor bersama Dr. Hamzah telah menyampaikan ucapan yang membakar semangat rakyat. Mereka menegaskan bahawa Malayan Union merupakan satu bentuk penjajahan baharu yang perlu ditolak oleh seluruh orang Melayu.
Kemuncak bantahan berlaku pada 10 Februari 1946 apabila Pergerakan Melayu Semenanjung Johor yang dipimpin oleh Dato’ Onn Jaafar mengadakan perhimpunan besar-besaran di Batu Pahat. Seramai kira-kira 20,000 orang Melayu hadir bagi menunjukkan solidariti dan kesatuan menentang Malayan Union.
Dalam ucapannya, Dato’ Onn Jaafar menggesa orang Melayu supaya bangkit dan bersatu mempertahankan hak serta kedaulatan bangsa daripada penjajahan British. Perhimpunan ini membuktikan bahawa Johor menjadi antara negeri terawal dan terpenting dalam memimpin gerakan penentangan terhadap Malayan Union.
Mengadakan Kongres Melayu
Penentangan terhadap gagasan Malayan Union pada peringkat awal digerakkan oleh pemimpin persatuan Melayu dan Raja-raja Melayu di negeri masing-masing. Namun, gerakan tersebut kemudiannya berkembang ke peringkat kebangsaan apabila timbul kesedaran bahawa satu badan induk perlu ditubuhkan bagi menyatukan seluruh orang Melayu.
Perkembangan ini bermula apabila Za’ba, Yang Dipertua Persatuan Melayu Selangor, menghubungi Dato’ Onn Jaafar di Johor, Dato’ Panglima Bukit Gantang di Perak dan Tunku Abdul Rahman di Kedah. Hasil perbincangan mereka, satu cadangan dikemukakan untuk menubuhkan sebuah badan induk yang mampu menyatukan semua pertubuhan Melayu dalam usaha menentang Malayan Union. Pemimpin dan cendekiawan Melayu di seluruh negeri bersetuju untuk menganjurkan satu kongres khas.
Kongres Melayu Pertama (1–4 Mac 1946)
Kongres Melayu Pertama telah diadakan di Bangunan Kelab Sultan Sulaiman, Kampung Baru, Kuala Lumpur dari 1 Mac hingga 4 Mac 1946. Sebanyak 41 pertubuhan Melayu menghantar wakil ke kongres ini yang mewakili pelbagai lapisan masyarakat termasuk tokoh politik, sosial, ekonomi, perniagaan dan penghulu.
Kongres ini menjadi titik tolak penting dalam sejarah politik Tanah Melayu kerana para perwakilan bersetuju menubuhkan satu organisasi kebangsaan, iaitu Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO), sebagai wadah rasmi menentang Malayan Union.
Kongres Melayu Kedua dan Penubuhan UMNO (11 Mei 1946)
Kongres Melayu Kedua diadakan di Istana Johor, Johor Bahru pada 11 Mei 1946. Dalam kongres ini, UMNO secara rasmi ditubuhkan dengan Dato’ Onn Jaafar sebagai presiden pertamanya.
Penubuhan UMNO berjaya memupuk perpaduan orang Melayu di seluruh Tanah Melayu. Pertubuhan ini menjadi penggerak utama dalam menyatukan suara rakyat untuk menolak Malayan Union dan mempertahankan kedaulatan Raja-raja Melayu.
Tarikh pengisytiharan Malayan Union dianggap sebagai “Hari Kematian” bagi orang Melayu. Perasaan sedih dan marah jelas terpancar apabila ribuan orang Melayu yang berhimpun memakai lilitan kain putih di songkok sebagai tanda berkabung. Malayan Union akhirnya menjadi semboyan yang membangkitkan kesedaran politik dan menyatukan orang Melayu dari seluruh negeri untuk berjuang dalam satu wadah bersama.
UMNO Menganjurkan Bantahan Secara Besar-besaran
Selepas penubuhan United Malays National Organisation, gerakan menentang Malayan Union menjadi lebih tersusun dan menyeluruh. Pada ketika itu, dua orang Ahli Parlimen British, iaitu L. D. Gammans daripada Parti Konservatif dan David Rees-Williams daripada Parti Buruh, telah tiba di Tanah Melayu. Mereka dihantar oleh Parlimen Britain untuk meninjau sendiri kebangkitan rakyat tempatan yang membantah Malayan Union.
Kesempatan ini digunakan oleh UMNO untuk menganjurkan tunjuk perasaan besar-besaran di beberapa negeri bagi membuktikan bahawa Malayan Union ditolak oleh majoriti orang Melayu.
Alor Setar, Kedah
Di Alor Setar, seramai kira-kira 50,000 orang menyertai rapat umum membantah Malayan Union. Orang ramai memenuhi tebing jalan raya dari Titi Bumbung Lima hingga ke bandar Alor Setar. Kehadiran yang begitu besar menunjukkan kesatuan dan semangat juang orang Melayu Kedah dalam mempertahankan kedaulatan negeri.
Pulau Pinang
Di Padang Francis Light School, Gammans dan Rees Williams menyaksikan sendiri rapat umum yang diadakan. Sepanduk-sepanduk yang dipamerkan jelas menunjukkan kemarahan rakyat, antaranya “Humbankan Perjanjian MacMichael”. Laungan “Hidup Melayu” bergema dengan kuat, menandakan penolakan tegas terhadap Malayan Union.
Ipoh, Perak
Di Ipoh, perhimpunan diadakan di Pekan Ahad, Jalan Datuk. Ribuan peserta membawa sepanduk bertulis “Kami Berkehendak Naungan, Bukan Penaklukan” dan “Jangan Kecewakan Kami”. Laungan “Hidup Melayu” bergema sepanjang perhimpunan, mencerminkan semangat nasionalisme yang semakin kuat.
Klang dan Seremban
Di Klang, orang Melayu berhimpun di padang serta di perkarangan Istana Alam Shah sebagai tanda sokongan kepada Raja-raja Melayu.
Di Seremban pula, orang ramai berbaris sepanjang jalan menuju ke istana sambil membawa sepanduk bertulis “Kekalkan Takhta Kerajaan Raja-raja Melayu” dan “MacMichael ialah Imperialis”. Perhimpunan ini membuktikan bahawa bantahan bukan sahaja berlaku di satu negeri, malah tersebar ke seluruh Tanah Melayu.
Kesan Lawatan Gammans dan Rees Williams
Selepas lawatan tersebut, Gammans dan Rees Williams menyediakan laporan kepada Pejabat Tanah Jajahan di London. Laporan itu menyatakan bahawa sultan-sultan yang menandatangani Perjanjian Malayan Union tidak memahami sepenuhnya kesan dan implikasi perjanjian tersebut.
Mereka turut menyokong cadangan Raja-raja Melayu untuk menubuhkan Persekutuan Tanah Melayu sebagai alternatif kepada Malayan Union. Hasilnya, kerajaan British mula menyedari kelemahan Malayan Union setelah melihat bantahan besar-besaran rakyat tempatan.
Reaksi penduduk tempatan terhadap Malayan Union membuktikan kebangkitan semangat nasionalisme Melayu secara menyeluruh. Kesatuan raja dan rakyat, peranan persatuan serta kepimpinan tokoh politik telah berjaya menggagalkan Malayan Union dan membawa kepada penubuhan Persekutuan Tanah Melayu. Peristiwa ini menjadi titik penting dalam perjuangan menuju kemerdekaan negara.
Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini
Reaksi Penduduk Tempatan terhadap Malayan Union
Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini
Malayan Union telah diisytiharkan secara rasmi pada 1 April 1946. Pelaksanaannya berpunca daripada Kertas Putih yang diperkenalkan oleh British bagi menyusun semula pentadbiran Tanah Melayu selepas Perang Dunia Kedua. Namun, gagasan ini telah menimbulkan reaksi yang berbeza dalam kalangan masyarakat. Raja-raja Melayu, orang Melayu, persatuan-persatuan Melayu serta beberapa bekas pegawai British yang pernah berkhidmat di Tanah Melayu bangkit menentang pelaksanaannya kerana dianggap mengancam kedaulatan negeri-negeri Melayu.
Penentangan Raja-raja Melayu terhadap Malayan Union
Raja-raja Melayu menganggap Malayan Union sebagai satu bentuk penjajahan mutlak oleh British. Melalui pelaksanaannya, kuasa politik dan kedaulatan sultan telah dikurangkan secara drastik. Sultan hanya menjadi simbol tanpa kuasa sebenar dalam pentadbiran negeri.
Membawa Kes ke Mahkamah Tinggi England
Persidangan Raja-raja Melayu yang berlangsung di Istana Iskandariah, Kuala Kangsar pada April 1946 memutuskan untuk membawa isu Malayan Union ke Mahkamah Tinggi England sekiranya perlu. Sultan Perak, Sultan Kedah dan Sultan Johor bersedia berangkat ke England bagi tujuan tersebut. Mereka berhujah bahawa tandatangan yang diperoleh oleh Sir Harold MacMichael melalui tipu helah adalah tidak sah menurut undang-undang British.
Menghantar Surat Bantahan ke London
Selain tindakan memboikot dan menyertai kongres, Raja-raja Melayu turut mengambil langkah rasmi dengan menghantar surat bantahan ke London. Sultan Kedah, Sultan Perak dan Sultan Johor telah mengutus surat kepada George Henry Hall, Setiausaha Tanah Jajahan British. Dalam surat tersebut, baginda menyatakan bahawa persetujuan terhadap Malayan Union diperoleh melalui cara yang tidak wajar oleh Sir Harold MacMichael.
Beberapa raja turut mendakwa bahawa mereka telah diugut supaya menandatangani perjanjian tanpa diberi masa dan peluang untuk memahami sepenuhnya implikasi kandungan Malayan Union. Mereka menegaskan bahawa tandatangan tersebut dibuat dalam keadaan tertekan dan tanpa rundingan yang sewajarnya. Oleh itu, baginda memohon agar kerajaan British memansuhkan persetujuan yang telah ditandatangani.
Tuanku Syed Putra Jamalullail juga bertindak menghantar telegram kepada kerajaan British di London bagi menyatakan bantahan. Dalam telegram tersebut, baginda meluahkan rasa tidak puas hati terhadap cara perjanjian itu diperoleh. Baginda menegaskan bahawa baginda tidak diberi peluang untuk mendapatkan nasihat daripada pembesar negeri sebelum memberikan persetujuan terhadap Malayan Union.
Tindakan menghantar surat dan telegram ini membuktikan kesungguhan Raja-raja Melayu mempertahankan kedaulatan negeri serta menolak Malayan Union melalui saluran diplomatik dan perundangan.
Menyokong Kongres Melayu
Raja-raja Melayu turut menyokong usaha orang Melayu melalui Kongres Melayu. Sultan Hisamuddin Alam Shah menderma sebanyak $15,000 kepada Persatuan Melayu Selangor yang menjadi tuan rumah Kongres Melayu Pertama. Baginda juga merasmikan pembukaan kongres tersebut sebagai tanda sokongan terhadap gerakan menolak Malayan Union.
Peranan Tuanku Permaisuri Perak
Pada 28 Mei 1946, satu perhimpunan besar-besaran diadakan di Padang Bandar Diraja Kuala Kangsar sempena lawatan Ahli Parlimen British. Tuanku Permaisuri Perak, Raja Perempuan Kelsom mengetuai perarakan wanita sebagai tanda bantahan. Peristiwa ini memperlihatkan kesatuan raja dan rakyat dalam menentang Malayan Union.
Memulaukan Upacara Pelantikan Gabenor Malayan Union
Salah satu bentuk bantahan paling tegas terhadap Malayan Union ialah tindakan memulaukan upacara pelantikan Gabenor Malayan Union. Cadangan ini dikemukakan oleh Dato’ Onn Jaafar yang mempersembahkan resolusi Kongres Melayu agar Raja-raja Melayu bersama rakyat memboikot majlis tersebut sebagai tanda tidak mengiktiraf pentadbiran baharu itu.
Keputusan pemulauan dibuat selepas Raja-raja Melayu mengadakan pertemuan dengan Dato’ Onn Jaafar di Hotel Station. Dalam pertemuan tersebut, baginda-baginda bersetuju bahawa pemulauan adalah langkah simbolik yang kuat untuk menunjukkan bantahan terhadap Malayan Union.
Pada hari tersebut, ribuan orang Melayu berhimpun di sekitar Hotel Station sambil melaungkan “Daulat Tuanku!” dan “Hidup Melayu” sebagai tanda sokongan kepada Raja-raja Melayu. Laungan tersebut menggambarkan kesatuan yang kukuh antara raja dan rakyat dalam mempertahankan kedaulatan negeri.
Raja-raja Melayu akhirnya nekad untuk tidak menghadiri majlis pelantikan tersebut. Baginda turut mengadakan sidang akhbar bagi menjelaskan pendirian mereka kepada umum. Tindakan ini memberi mesej jelas kepada British bahawa Malayan Union tidak diterima oleh Raja-raja Melayu dan rakyat Tanah Melayu.
Penentangan Rakyat terhadap Malayan Union
British Military Administration (BMA) telah menyiarkan cadangan Malayan Union kepada umum. Pada 12 Oktober 1945, akhbar Majlis melaporkan perkara tersebut, sekali gus mencetuskan kesedaran nasionalisme dalam kalangan orang Melayu. Bantahan dilakukan melalui akhbar, persatuan, kongres dan perhimpunan besar-besaran.
Peranan Akhbar
Akhbar seperti Utusan Melayu (Singapura), Majlis (Kuala Lumpur) dan Warta Negara (Pulau Pinang) memainkan peranan penting dalam menyuarakan bantahan. Mereka mengecam Malayan Union kerana dianggap merugikan orang Melayu serta menyeru rakyat menghadiri perhimpunan besar-besaran.
Bantahan Golongan Cendekiawan dan Pentadbir Melayu
Golongan intelektual dan pentadbir Melayu turut memimpin gerakan penentangan. Antaranya termasuk Dato’ Onn Jaafar, Za’ba, Dato’ Nik Ahmad Kamil, Tengku Mohamed, Dato’ Abdul Wahab Abdul Aziz (Panglima Bukit Gantang), Wan Md Yussof (Panglima Kinta) dan Dato’ Hamzah Abdullah.
Dato’ Abdul Rahman Mohammad Yassin dari Johor juga menentang usaha British menjajah Tanah Melayu melalui Malayan Union. Mereka menggunakan pelbagai strategi bagi menyatukan orang Melayu.
Peranan Wanita dalam Penentangan
Golongan wanita menjadi benteng hadapan dalam gerakan menentang Malayan Union. Antara tokoh wanita ialah Cikgu Zaharah Abdullah, Halimahton Abd Majid, Saleha Mohd Ali, Zaharah Tamin, Datin Puteh Mariah Ibrahim Rashid dan Hasnah Ishak.
Cikgu Zaharah Abdullah, ahli Pergerakan Melayu Semenanjung Johor, telah berucap dengan lantang di Batu Pahat bagi membantah pelaksanaan Malayan Union.
Peranan Persatuan Melayu
Persatuan Melayu di seluruh negara digerakkan semula atau ditubuhkan bagi mengadakan rapat umum. Antaranya ialah SABERKAS, Persatuan Melayu Kedah, Perikatan Melayu Perak, Persatuan Melayu Selangor dan Persatuan Melayu Johor. Mereka berjaya menghimpunkan orang Melayu dari seluruh Tanah Melayu untuk membantah tindakan MacMichael.
Beberapa bekas pegawai British seperti Frank Swettenham, George Maxwell, Richard Winstedt, Frederick Weld, Roland Braddell dan Cecil Clementi Smith turut mengkritik Malayan Union.
Bantahan Di Negeri-Negeri
Bantahan di Kedah
Pada 19 Januari 1946, ribuan orang Melayu di Kedah telah berarak di Alor Setar sebagai tanda bantahan terhadap pelaksanaan Malayan Union. Perarakan ini memperlihatkan kebangkitan semangat nasionalisme dalam kalangan masyarakat Melayu Kedah yang tidak bersetuju dengan dasar baharu British tersebut.
Demonstrasi ini dianjurkan oleh beberapa pertubuhan Melayu utama, iaitu Kesatuan Melayu Kedah, Syarikat Bekerjasama Am Saiburi (SABERKAS), Kesatuan Ulama Kedah dan Persatuan Melayu Kedah. Kerjasama antara pertubuhan-pertubuhan ini menunjukkan perpaduan yang kukuh dalam mempertahankan hak dan kedaulatan orang Melayu.
Kandungan Kertas Putih Malayan Union dianggap mencabuli kedaulatan bangsa Melayu kerana ia mengurangkan kuasa Raja-raja Melayu serta melonggarkan syarat kewarganegaraan. Tindakan ini menimbulkan kebimbangan bahawa hak istimewa dan kedudukan orang Melayu akan terhakis.
Bantahan tersebut turut disuarakan dengan lantang oleh Tuan Haji Hussain Che Dol, Yang Dipertua Kesatuan Melayu Kedah, serta Senu Abdul Rahman, Setiausaha Agung SABERKAS. Mereka mengkritik Malayan Union sebagai satu bentuk penjajahan baharu
Kelantan
Pada 15 Disember 1945, kira-kira 10,000 orang berhimpun di Kota Bharu bagi menyatakan bantahan.
Bantahan di Johor
Pada Januari 1946, Lembaga Kesatuan Melayu Johor telah melancarkan gerakan menentang Malayan Union sebagai tindak balas terhadap dasar British yang dianggap mengancam kedaulatan negeri dan kedudukan orang Melayu. Gerakan ini mendapat sokongan padu daripada Persatuan Melayu Johor yang turut menyertai perhimpunan-perhimpunan bantahan.
Dalam salah satu perhimpunan tersebut, Ungku Omar Abdullah selaku Naib Presiden Lembaga Kesatuan Melayu Johor bersama Dr. Hamzah telah menyampaikan ucapan yang membakar semangat rakyat. Mereka menegaskan bahawa Malayan Union merupakan satu bentuk penjajahan baharu yang perlu ditolak oleh seluruh orang Melayu.
Kemuncak bantahan berlaku pada 10 Februari 1946 apabila Pergerakan Melayu Semenanjung Johor yang dipimpin oleh Dato’ Onn Jaafar mengadakan perhimpunan besar-besaran di Batu Pahat. Seramai kira-kira 20,000 orang Melayu hadir bagi menunjukkan solidariti dan kesatuan menentang Malayan Union.
Dalam ucapannya, Dato’ Onn Jaafar menggesa orang Melayu supaya bangkit dan bersatu mempertahankan hak serta kedaulatan bangsa daripada penjajahan British. Perhimpunan ini membuktikan bahawa Johor menjadi antara negeri terawal dan terpenting dalam memimpin gerakan penentangan terhadap Malayan Union.
Mengadakan Kongres Melayu
Penentangan terhadap gagasan Malayan Union pada peringkat awal digerakkan oleh pemimpin persatuan Melayu dan Raja-raja Melayu di negeri masing-masing. Namun, gerakan tersebut kemudiannya berkembang ke peringkat kebangsaan apabila timbul kesedaran bahawa satu badan induk perlu ditubuhkan bagi menyatukan seluruh orang Melayu.
Perkembangan ini bermula apabila Za’ba, Yang Dipertua Persatuan Melayu Selangor, menghubungi Dato’ Onn Jaafar di Johor, Dato’ Panglima Bukit Gantang di Perak dan Tunku Abdul Rahman di Kedah. Hasil perbincangan mereka, satu cadangan dikemukakan untuk menubuhkan sebuah badan induk yang mampu menyatukan semua pertubuhan Melayu dalam usaha menentang Malayan Union. Pemimpin dan cendekiawan Melayu di seluruh negeri bersetuju untuk menganjurkan satu kongres khas.
Kongres Melayu Pertama (1–4 Mac 1946)
Kongres Melayu Pertama telah diadakan di Bangunan Kelab Sultan Sulaiman, Kampung Baru, Kuala Lumpur dari 1 Mac hingga 4 Mac 1946. Sebanyak 41 pertubuhan Melayu menghantar wakil ke kongres ini yang mewakili pelbagai lapisan masyarakat termasuk tokoh politik, sosial, ekonomi, perniagaan dan penghulu.
Kongres ini menjadi titik tolak penting dalam sejarah politik Tanah Melayu kerana para perwakilan bersetuju menubuhkan satu organisasi kebangsaan, iaitu Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO), sebagai wadah rasmi menentang Malayan Union.
Kongres Melayu Kedua dan Penubuhan UMNO (11 Mei 1946)
Kongres Melayu Kedua diadakan di Istana Johor, Johor Bahru pada 11 Mei 1946. Dalam kongres ini, UMNO secara rasmi ditubuhkan dengan Dato’ Onn Jaafar sebagai presiden pertamanya.
Penubuhan UMNO berjaya memupuk perpaduan orang Melayu di seluruh Tanah Melayu. Pertubuhan ini menjadi penggerak utama dalam menyatukan suara rakyat untuk menolak Malayan Union dan mempertahankan kedaulatan Raja-raja Melayu.
Tarikh pengisytiharan Malayan Union dianggap sebagai “Hari Kematian” bagi orang Melayu. Perasaan sedih dan marah jelas terpancar apabila ribuan orang Melayu yang berhimpun memakai lilitan kain putih di songkok sebagai tanda berkabung. Malayan Union akhirnya menjadi semboyan yang membangkitkan kesedaran politik dan menyatukan orang Melayu dari seluruh negeri untuk berjuang dalam satu wadah bersama.
UMNO Menganjurkan Bantahan Secara Besar-besaran
Selepas penubuhan United Malays National Organisation, gerakan menentang Malayan Union menjadi lebih tersusun dan menyeluruh. Pada ketika itu, dua orang Ahli Parlimen British, iaitu L. D. Gammans daripada Parti Konservatif dan David Rees-Williams daripada Parti Buruh, telah tiba di Tanah Melayu. Mereka dihantar oleh Parlimen Britain untuk meninjau sendiri kebangkitan rakyat tempatan yang membantah Malayan Union.
Kesempatan ini digunakan oleh UMNO untuk menganjurkan tunjuk perasaan besar-besaran di beberapa negeri bagi membuktikan bahawa Malayan Union ditolak oleh majoriti orang Melayu.
Alor Setar, Kedah
Di Alor Setar, seramai kira-kira 50,000 orang menyertai rapat umum membantah Malayan Union. Orang ramai memenuhi tebing jalan raya dari Titi Bumbung Lima hingga ke bandar Alor Setar. Kehadiran yang begitu besar menunjukkan kesatuan dan semangat juang orang Melayu Kedah dalam mempertahankan kedaulatan negeri.
Pulau Pinang
Di Padang Francis Light School, Gammans dan Rees Williams menyaksikan sendiri rapat umum yang diadakan. Sepanduk-sepanduk yang dipamerkan jelas menunjukkan kemarahan rakyat, antaranya “Humbankan Perjanjian MacMichael”. Laungan “Hidup Melayu” bergema dengan kuat, menandakan penolakan tegas terhadap Malayan Union.
Ipoh, Perak
Di Ipoh, perhimpunan diadakan di Pekan Ahad, Jalan Datuk. Ribuan peserta membawa sepanduk bertulis “Kami Berkehendak Naungan, Bukan Penaklukan” dan “Jangan Kecewakan Kami”. Laungan “Hidup Melayu” bergema sepanjang perhimpunan, mencerminkan semangat nasionalisme yang semakin kuat.
Klang dan Seremban
Di Klang, orang Melayu berhimpun di padang serta di perkarangan Istana Alam Shah sebagai tanda sokongan kepada Raja-raja Melayu.
Di Seremban pula, orang ramai berbaris sepanjang jalan menuju ke istana sambil membawa sepanduk bertulis “Kekalkan Takhta Kerajaan Raja-raja Melayu” dan “MacMichael ialah Imperialis”. Perhimpunan ini membuktikan bahawa bantahan bukan sahaja berlaku di satu negeri, malah tersebar ke seluruh Tanah Melayu.
Kesan Lawatan Gammans dan Rees Williams
Selepas lawatan tersebut, Gammans dan Rees Williams menyediakan laporan kepada Pejabat Tanah Jajahan di London. Laporan itu menyatakan bahawa sultan-sultan yang menandatangani Perjanjian Malayan Union tidak memahami sepenuhnya kesan dan implikasi perjanjian tersebut.
Mereka turut menyokong cadangan Raja-raja Melayu untuk menubuhkan Persekutuan Tanah Melayu sebagai alternatif kepada Malayan Union. Hasilnya, kerajaan British mula menyedari kelemahan Malayan Union setelah melihat bantahan besar-besaran rakyat tempatan.
Reaksi penduduk tempatan terhadap Malayan Union membuktikan kebangkitan semangat nasionalisme Melayu secara menyeluruh. Kesatuan raja dan rakyat, peranan persatuan serta kepimpinan tokoh politik telah berjaya menggagalkan Malayan Union dan membawa kepada penubuhan Persekutuan Tanah Melayu. Peristiwa ini menjadi titik penting dalam perjuangan menuju kemerdekaan negara.
Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini
0 Comments