SPM Sejarah – Tingkatan 5 Bab 2: Perlembagaan Persekutuan- Latar Belakang Sejarah Perlembagaan Persekutuan

Pengenalan

Perlembagaan Persekutuan merupakan undang-undang tertinggi di Malaysia yang menjadi asas kepada sistem pemerintahan negara. Sebagai undang-undang utama, Perlembagaan menjadi panduan kepada semua institusi kerajaan dalam melaksanakan tugas dan tanggungjawab masing-masing. Setiap dasar, undang-undang dan tindakan kerajaan mestilah selaras dengan peruntukan yang terkandung dalam Perlembagaan bagi memastikan keamanan, kestabilan dan keadilan dapat dikekalkan.

Sebelum kedatangan British, negeri-negeri Melayu telah diperintah berdasarkan sistem pemerintahan beraja. Sultan merupakan pemerintah tertinggi yang mentadbir negeri dengan bantuan para pembesar. Raja memerintah berdasarkan undang-undang dan peraturan yang telah digubal, manakala rakyat memberikan taat setia kepada baginda sebagai lambang kedaulatan negeri. Keadaan ini menunjukkan bahawa masyarakat Melayu telah mempunyai sistem pemerintahan dan perundangan yang tersusun sebelum campur tangan kuasa Barat.

Semasa zaman pentadbiran British, Raja-Raja Melayu masih diiktiraf sebagai pemerintah yang berdaulat walaupun kuasa pentadbiran tertentu dipengaruhi oleh pihak British. Institusi beraja terus dikekalkan sebagai simbol kedaulatan negeri, manakala sistem pentadbiran moden mula diperkenalkan bagi memenuhi keperluan semasa.

Selepas negara mencapai kemerdekaan pada 31 Ogos 1957, Malaysia mempunyai Perlembagaan Persekutuan sebagai asas kepada sistem pemerintahan negara. Perlembagaan menjadi unsur penting dalam pembentukan sebuah negara yang berdaulat kerana menjadi panduan kepada pentadbiran kerajaan, melindungi hak rakyat serta memastikan pemerintahan dijalankan mengikut lunas undang-undang.

Asas Pembentukan Perlembagaan

Perlembagaan Persekutuan Malaysia dibentuk hasil gabungan undang-undang zaman kerajaan Melayu dengan undang-undang Inggeris. Gabungan kedua-dua sistem ini menghasilkan sebuah Perlembagaan yang unik kerana mengekalkan warisan pemerintahan Melayu sambil menerima unsur-unsur pentadbiran moden yang sesuai daripada sistem British.

Undang-undang Negeri Melayu

Sebelum kedatangan British, Sultan merupakan pemerintah tertinggi yang mentadbir negeri-negeri Melayu. Baginda dibantu oleh para pembesar dalam menguruskan pentadbiran negeri, manakala rakyat memberikan taat setia kepada Sultan sebagai lambang kedaulatan dan perpaduan. Segala bentuk pemerintahan dijalankan berdasarkan undang-undang serta adat resam yang telah diamalkan sejak sekian lama.

Antara undang-undang bertulis yang paling terkenal pada zaman Kesultanan Melayu Melaka ialah Hukum Kanun Melaka dan Undang-Undang Laut Melaka. Hukum Kanun Melaka mengandungi peraturan berkaitan pentadbiran, jenayah, kekeluargaan dan kehakiman, manakala Undang-Undang Laut Melaka mengatur undang-undang perdagangan, pelayaran dan tanggungjawab nakhoda serta anak kapal. Kejayaan kedua-dua undang-undang ini menyebabkan kandungannya menjadi contoh kepada banyak negeri Melayu yang lain.

Pengaruh undang-undang Melaka dapat dilihat dalam pembentukan beberapa undang-undang negeri seperti Hukum Kanun Pahang, Undang-Undang Kedah, Undang-Undang Johor dan Undang-Undang 99 Perak. Undang-undang dan adat Melayu ini kemudiannya menjadi salah satu asas penting kepada pembentukan Perlembagaan negara. Selain menjadi panduan kepada Sultan dan pembesar dalam mentadbir negeri, undang-undang tersebut juga berfungsi mengawal pentadbiran serta memastikan keamanan dan keadilan dapat dikekalkan.

Seiring dengan perkembangan masyarakat dan perubahan zaman, sistem perundangan Melayu turut mengalami perubahan. Bermula pada awal abad ke-19, beberapa unsur undang-undang Barat diperkenalkan bagi memenuhi keperluan pentadbiran moden. Walaupun begitu, asas pemerintahan beraja dan adat Melayu terus dikekalkan sebagai sebahagian daripada identiti sistem pemerintahan negara.

Undang-undang Inggeris

Semasa pentadbiran British, beberapa undang-undang Inggeris telah diperkenalkan, terutamanya di Negeri-negeri Selat (NNS). British memperkenalkan Charter of Justice (Piagam Keadilan) yang diambil daripada undang-undang di England. Namun begitu, hanya peruntukan yang sesuai dengan keadaan tempatan digunakan supaya pelaksanaannya tidak bercanggah dengan keperluan masyarakat di Tanah Melayu.

Charter of Justice I diperkenalkan pada tahun 1807 bagi mewujudkan sistem mahkamah di Pulau Pinang. Kemudian, Charter of Justice II pada tahun 1826 menyatukan sistem mahkamah di Singapura, Melaka dan Pulau Pinang. Seterusnya, Charter of Justice III pada tahun 1855 menambah baik pentadbiran mahkamah di Negeri-negeri Selat supaya sistem kehakiman menjadi lebih cekap dan teratur.

Di Sarawak, British memperkenalkan The Sarawak Application of Laws Ordinance 1949, yang membolehkan penggunaan Common Law of England dalam sistem perundangan negeri tersebut. Di Sabah pula, sistem yang hampir sama diperkenalkan melalui Sabah Application of Laws Ordinance 1951 bagi mengukuhkan pentadbiran dan kehakiman negeri.

Matlamat utama pengenalan undang-undang Inggeris ialah untuk melindungi penduduk daripada penindasan dan ketidakadilan serta mewujudkan sistem kehakiman yang lebih tersusun. Walaupun berasaskan undang-undang England, pelaksanaannya disesuaikan dengan keadaan tempatan dan akhirnya menjadi salah satu sumber penting dalam pembentukan Perlembagaan Persekutuan Malaysia.

Charter of Justice di Negeri-negeri Selat (NNS)

Bagi memperkukuhkan sistem kehakiman di Negeri-negeri Selat, British memperkenalkan Charter of Justice (Piagam Keadilan) secara berperingkat. Piagam ini bertujuan mewujudkan sistem mahkamah yang lebih tersusun serta memastikan undang-undang dapat dilaksanakan dengan lebih adil. Melalui Charter of Justice, sistem perundangan Inggeris diperkenalkan dan disesuaikan dengan keadaan tempatan bagi melindungi hak penduduk serta menjamin keadilan.

Charter of Justice I (1807)

Charter of Justice I diperkenalkan pada tahun 1807 di Pulau Pinang. Piagam ini mewujudkan mahkamah pertama di Pulau Pinang untuk mengendalikan kes-kes sivil dan jenayah. Penubuhan mahkamah tersebut menjadi permulaan kepada sistem kehakiman moden di Negeri-negeri Selat serta membantu memastikan pentadbiran undang-undang dijalankan secara lebih teratur.

Charter of Justice II (1826)

Pada tahun 1826, British memperkenalkan Charter of Justice II selepas pembentukan Negeri-negeri Selat. Piagam ini menyatukan sistem mahkamah di Singapura, Melaka dan Pulau Pinang di bawah satu pentadbiran kehakiman yang sama. Penyatuan ini membantu menyeragamkan pelaksanaan undang-undang dan meningkatkan kecekapan sistem kehakiman di ketiga-tiga wilayah tersebut.

Charter of Justice III (1855)

Charter of Justice III diperkenalkan pada tahun 1855 untuk menambah baik lagi sistem kehakiman di Negeri-negeri Selat. Piagam ini memperkukuhkan pentadbiran mahkamah di Singapura, Melaka dan Pulau Pinang, sekali gus menjadikan proses pengadilan lebih cekap, teratur dan berkesan. Wujudnya mahkamah di Melaka dan Singapura dan Mahkamah di Pulau Pinang. 

Perlembagaan Sarawak

Perkembangan sistem perlembagaan di Sarawak bermula pada Ogos 1956 apabila satu Perlembagaan diperkenalkan bagi memberikan kuasa kepada Council Negri (Majlis Negeri) untuk menggubal undang-undang. Majlis Negeri ini dianggotai oleh 45 orang ahli dan dipengerusikan oleh Ketua Setiausaha. Penubuhan badan tersebut membolehkan proses penggubalan undang-undang dilakukan secara lebih sistematik serta melibatkan wakil-wakil yang dilantik.

Selain itu, Majlis Tertinggi diwujudkan sebagai badan yang membantu pentadbiran negeri. Majlis ini dipengerusikan oleh Gabenor dan turut dianggotai oleh Ketua Setiausaha, Setiausaha Kewangan serta Peguam Negara. Melalui Perlembagaan Sarawak 1959, kuasa pentadbiran negeri diperkukuhkan dengan memberikan kuasa pentadbiran kepada Majlis Tertinggi dan Council Negri. Perubahan ini menjadi asas kepada sistem pemerintahan moden di Sarawak sebelum penyertaannya dalam pembentukan Malaysia pada tahun 1963.

Perlembagaan Sabah

Di Sabah, langkah ke arah pembentukan sistem pemerintahan moden bermula dengan penubuhan Majlis Undangan dan Majlis Kerja pada tahun 1950. Kedua-dua badan ini memainkan peranan penting dalam membantu pentadbiran negeri dan menyediakan asas kepada pembentukan sistem perundangan yang lebih tersusun.

Majlis Undangan diberikan kuasa kepada Gabenor untuk menggubal undang-undang berkaitan pentadbiran negeri. Penubuhan badan ini membolehkan proses penggubalan undang-undang dilaksanakan secara lebih teratur dan menjadi asas kepada perkembangan sistem pemerintahan Sabah sebelum pembentukan Malaysia.

Rumusan

Perkembangan sejarah Perlembagaan Persekutuan menunjukkan bahawa sistem pemerintahan Malaysia dibentuk melalui gabungan warisan pemerintahan Melayu dengan sistem pentadbiran moden yang diperkenalkan oleh British. Walaupun berlaku pelbagai perubahan dalam sistem pentadbiran, institusi pemerintahan beraja terus dikekalkan selepas negara mencapai kemerdekaan.

Beberapa pindaan telah dilakukan bagi menyesuaikan sistem pemerintahan tradisional dengan konsep Raja Berperlembagaan dan Demokrasi Berparlimen. Perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu 1957 kemudiannya diperkenalkan sebagai undang-undang tertinggi negara dan menjadi asas kepada Perlembagaan Malaysia yang digunakan sehingga hari ini.

Oleh itu, Perlembagaan Persekutuan bukan sahaja menjadi panduan kepada sistem pemerintahan negara, malah menjadi asas kepada pelaksanaan sistem Raja Berperlembagaan, Demokrasi Berparlimen, kedaulatan undang-undang serta perpaduan rakyat Malaysia.