SPM Sejarah - Tingkatan 5 Bab 4 - Sistem Persekutuan - Kerjasama Pemuliharaan Khazanah Negara 

Untuk Keseluruhan topik tingkatan 4 dan 5 SPM Sejarah Klik di sini

Malaysia merupakan sebuah negara yang kaya dengan pelbagai flora dan fauna. Kekayaan alam semula jadi ini menjadi sebahagian daripada khazanah negara yang perlu dipelihara supaya tidak pupus akibat pembangunan yang tidak terkawal, pemburuan atau kemusnahan habitat.

Bagi memastikan khazanah ini terus terpelihara, Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri bekerjasama mewujudkan rangkaian kawasan perlindungan, termasuk taman negara dan taman laut. Kawasan perlindungan ini memainkan peranan penting dalam menjaga habitat semula jadi serta memelihara biodiversiti negara.

Kerjasama ini juga bertujuan memastikan warisan alam dapat diwariskan kepada generasi akan datang. Pemuliharaan alam sekitar bukan sahaja penting dari sudut ekologi, malah dapat menyokong pendidikan, penyelidikan, pelancongan dan pembangunan mampan.

Pengurusan Taman Negara

Untuk Keseluruhan topik tingkatan 4 dan 5 SPM Sejarah Klik di sini

Pengurusan hidupan liar dan taman negara merupakan tanggungjawab bersama antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri. Kerjasama antara kedua-dua pihak diperlukan kerana hidupan liar dan kawasan hutan melibatkan kepentingan negeri serta negara secara keseluruhan.

Pada tahun 1972, kerajaan mewujudkan Akta Perlindungan Hidupan Liar 1972 (Akta 76). Akta ini menjadi asas penting kepada usaha perlindungan hidupan liar serta pengawalan kegiatan yang boleh mengancam spesies dan habitat semula jadi.

Antara tahun 1972 hingga 1978, Kerajaan Persekutuan mengambil alih pentadbiran semua Jabatan Mergastua Negeri di Semenanjung Malaysia. Langkah ini membolehkan pengurusan hidupan liar diselaraskan dengan lebih sistematik pada peringkat Persekutuan.

Jabatan Mergastua kemudiannya dikenali sebagai Jabatan Perlindungan Hidupan Liar dan Taman Negara (PERHILITAN) Semenanjung Malaysia. PERHILITAN bertanggungjawab menjalankan usaha pemuliharaan hidupan liar, mengurus kawasan perlindungan serta menguatkuasakan undang-undang berkaitan.

Pada tahun 2010, Akta Perlindungan Hidupan Liar 1972 digantikan dengan Akta Pemuliharaan Hidupan Liar 2010 (Akta 716). Penggantian ini memperkukuh undang-undang dan usaha pemuliharaan hidupan liar agar lebih sesuai dengan keperluan semasa.

Di Sabah, pengurusan taman negara dan hidupan liar dijalankan oleh Jabatan Hidupan Liar Sabah. Di Sarawak pula, taman negara berada di bawah pengurusan Perbadanan Perhutanan Sarawak. Perbezaan ini menunjukkan wujudnya pembahagian tanggungjawab mengikut struktur pentadbiran setiap negeri.

Warisan Dunia UNESCO

Untuk Keseluruhan topik tingkatan 4 dan 5 SPM Sejarah Klik di sini

Kepentingan pemuliharaan alam semula jadi di Malaysia turut mendapat pengiktirafan pada peringkat antarabangsa. Beberapa kawasan di negara kita telah diiktiraf sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO kerana mempunyai nilai alam semula jadi yang sangat tinggi.

Taman Negara Kinabalu di Sabah diisytiharkan sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO pada tahun 2000. Pengiktirafan ini menjadikannya antara tapak alam semula jadi utama Malaysia yang diiktiraf di peringkat dunia.

Pada tahun yang sama, Taman Negara Gunung Mulu di Sarawak turut mendapat pengiktirafan sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO. Kawasan ini mempunyai keunikan dari segi biodiversiti, bentuk muka bumi dan sistem gua yang menjadi khazanah penting negara.

Selain taman negara yang terkenal, negara kita turut memiliki kawasan perlindungan lain seperti Taman Hidupan Liar Krau di Pahang. Kawasan perlindungan sebegini penting sebagai habitat kepada pelbagai spesies tumbuhan dan haiwan.

Rafflesia azlanii

Untuk Keseluruhan topik tingkatan 4 dan 5 SPM Sejarah Klik di sini

Salah satu contoh kekayaan biodiversiti Malaysia ialah Rafflesia azlanii. Spesies ini merupakan tumbuhan asli Semenanjung Malaysia yang mula ditemui di Hutan Simpan Royal Belum, Perak pada tahun 2003.

Spesies Rafflesia tersebut dinamakan bersempena dengan Sultan Azlan Muhibbuddin Shah ibni Almarhum Sultan Yussuff Izzuddin Shah Ghafarullahu-lah, Sultan Perak ketika itu. Pemberian nama ini dilakukan bagi memperingati penemuan spesies berkenaan.

Penemuan Rafflesia azlanii membuktikan bahawa hutan Malaysia mempunyai nilai biodiversiti yang sangat tinggi. Oleh itu, pemeliharaan kawasan hutan penting bagi memastikan spesies unik seperti ini terus dilindungi.

Pengurusan Taman Laut

Untuk Keseluruhan topik tingkatan 4 dan 5 SPM Sejarah Klik di sini

Kerjasama antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri juga dapat dilihat dalam pengurusan taman laut. Taman laut diwujudkan bagi melindungi ekosistem marin seperti terumbu karang, ikan, penyu dan pelbagai spesies hidupan laut yang lain.

Sejak tahun 1994, sebanyak 42 buah pulau di perairan Kedah, Terengganu, Pahang, Johor, Sabah dan Labuan telah diwartakan sebagai taman laut. Pewartaan ini bertujuan memulihara khazanah marin negara daripada ancaman pencemaran, eksploitasi berlebihan dan kegiatan manusia yang boleh merosakkan habitat.

Dalam pengurusan taman laut, Kerajaan Persekutuan bertanggungjawab membentuk dasar berkaitan dengan pemuliharaan dan pengurusan taman laut. Dasar ini menjadi panduan kepada pelbagai pihak dalam menjaga kawasan marin yang dilindungi.

Kerajaan Negeri pula mempunyai kuasa terhadap pembangunan pulau-pulau yang berada dalam wilayah masing-masing. Oleh itu, sebarang perancangan pembangunan perlu mengambil kira kepentingan ekonomi dan pada masa yang sama menjaga alam sekitar.

Kerajaan Tempatan turut memainkan peranan dengan melaksanakan pelan pembangunan pulau yang telah dirancang oleh Kerajaan Negeri. Hal ini menunjukkan bahawa pengurusan taman laut melibatkan kerjasama antara ketiga-tiga peringkat kerajaan.

Bagi menyelaraskan pentadbiran taman laut, Majlis Penasihat Kebangsaan Taman Laut dan Rizab Laut dibentuk. Majlis ini dianggotai oleh wakil Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri serta menjadi platform perbincangan berkaitan pengurusan dan perlindungan kawasan marin.

Pada tahun 2007, Jabatan Taman Laut Malaysia (JTLM) ditubuhkan sebagai sebuah agensi Kerajaan Persekutuan. Jabatan ini bertanggungjawab terhadap dasar dan pengurusan taman laut di Malaysia.

Pada tahun 2018, tanggungjawab pengurusan taman laut dipindahkan kepada Jabatan Perikanan Malaysia. Perubahan ini dilakukan bagi menyelaraskan pengurusan sumber marin dan pemuliharaan hidupan laut secara lebih menyeluruh.

Di Sabah, kawasan perlindungan marin berada di bawah tanggungjawab Kerajaan Negeri melalui agensi Taman-Taman Sabah. Ini menunjukkan bahawa Sabah mempunyai peranan khusus dalam mengurus kawasan perlindungan marinnya.

Taman Laut di Bawah Pengurusan Taman-Taman Sabah

Untuk Keseluruhan topik tingkatan 4 dan 5 SPM Sejarah Klik di sini

Antara kawasan taman laut yang berada di bawah pengurusan Taman-Taman Sabah ialah Taman Tunku Abdul Rahman di Kota Kinabalu, Taman Pulau Tiga di Kuala Penyu, Taman Pulau-Pulau Penyu di Sandakan, Taman Marin Tun Sakaran di Semporna, Taman Pulau Sipadan di Semporna dan Taman Tun Mustapha di Kudat.

Kawasan-kawasan ini mempunyai kepentingan besar dari segi pemuliharaan hidupan laut, ekopelancongan dan penyelidikan. Pengurusan yang sistematik dapat membantu memastikan terumbu karang, spesies marin dan habitat semula jadi terus terpelihara.

Warisan Hidupan Laut

Perairan Malaysia kaya dengan pelbagai spesies hidupan laut, termasuk beberapa spesies penyu yang penting di dunia. Terdapat empat spesies penyu yang boleh dijumpai di perairan Malaysia.

Spesies tersebut ialah Penyu Belimbing (Dermochelys coriacea), Penyu Karah atau Penyu Sisik (Eretmochelys imbricata), Penyu Hijau atau Penyu Agar (Chelonia mydas) dan Penyu Lipas (Lepidochelys olivacea).

Kehadiran spesies penyu ini menunjukkan bahawa perairan Malaysia mempunyai nilai ekologi yang tinggi. Oleh itu, usaha pemuliharaan habitat marin, kawasan pendaratan penyu dan taman laut amat penting bagi memastikan spesies tersebut tidak mengalami kepupusan.

Kesimpulannya, kerjasama antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri memainkan peranan penting dalam pembangunan negara dan pemuliharaan alam sekitar. Kerjasama dalam pembangunan tanah, pembangunan wilayah, pembangunan koridor, pengurusan taman negara serta taman laut membolehkan kemajuan ekonomi dilaksanakan seiring dengan usaha melindungi khazanah negara. Melalui kerjasama yang berterusan, pembangunan dapat dinikmati oleh rakyat sambil memastikan kekayaan alam negara terus terpelihara untuk generasi akan datang.