SPM Sejarah - Tingkatan 5 Bab 4 - Sistem Persekutuan - Latar Belakang Sistem Persekutuan di Negara Kita

Untuk Keseluruhan topik tingkatan 4 dan 5 SPM Sejarah Klik di sini

Malaysia merupakan sebuah negara yang mengamalkan sistem Persekutuan. Sistem Persekutuan merujuk kepada penyatuan beberapa buah negeri untuk membentuk sebuah negara bersekutu yang berada di bawah satu struktur perlembagaan. Dalam sistem ini, terdapat dua peringkat pemerintahan utama, iaitu Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri. Kedua-dua peringkat kerajaan mempunyai bidang kuasa serta tanggungjawab masing-masing seperti yang ditetapkan oleh Perlembagaan Persekutuan.

Kewujudan Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri serta pembahagian kuasa antara kedua-duanya merupakan unsur penting dalam sesebuah negara Persekutuan. Pembahagian kuasa ini membolehkan pentadbiran negara dijalankan dengan lebih teratur kerana setiap peringkat kerajaan mengetahui bidang tugas masing-masing. Sistem ini juga membantu mewujudkan keseimbangan antara kepentingan negara secara keseluruhan dengan kepentingan setiap negeri.

Pembentukan Sistem Persekutuan di Malaysia

Pembentukan sistem Persekutuan di negara kita mempunyai latar belakang sejarah yang panjang. Sistem ini tidak terbentuk dalam satu tempoh yang singkat, sebaliknya berkembang melalui beberapa peringkat sejak penghujung abad ke-19. Perkembangannya dapat dilihat melalui pembentukan Konfederasi Negeri Sembilan, Persekutuan 1896, penyusunan semula Majlis Mesyuarat Persekutuan, Malayan Union, Persekutuan Tanah Melayu 1948 dan 1957 serta akhirnya pembentukan Malaysia pada tahun 1963.

Konfederasi Negeri Sembilan 1895

Salah satu perkembangan awal ke arah sistem Persekutuan dapat dilihat melalui pembentukan Konfederasi Seri Menanti pada tahun 1889. Konfederasi ini dibentuk melalui penyatuan beberapa luak, iaitu Tampin, Rembau dan Seri Menanti. Penyatuan tersebut menunjukkan usaha untuk menggabungkan beberapa wilayah di bawah satu bentuk pentadbiran yang lebih tersusun.

Konfederasi Seri Menanti kemudiannya bersetuju untuk menerima seorang Residen British bagi membantu urusan pentadbiran. Kehadiran Residen British memperlihatkan peningkatan pengaruh British dalam pentadbiran negeri-negeri Melayu pada ketika itu.

Pada tahun 1895, Yamtuan Besar Seri Menanti bersama-sama Undang Johol, Sungai Ujong, Jelebu dan Rembau serta Tunku Besar Tampin telah menandatangani satu perjanjian untuk menubuhkan sebuah konfederasi yang lebih besar. Konfederasi ini kemudiannya dikenali sebagai Negeri Sembilan. Melalui perjanjian tersebut, mereka turut bersetuju menerima seorang Residen British untuk membantu menguruskan pentadbiran konfederasi berkenaan.

Pada tahun 1898, Yamtuan Besar Seri Menanti, iaitu Tuanku Muhammad ibni Tuanku Antah, dilantik sebagai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan yang pertama. Pada masa yang sama, Martin Lister dilantik sebagai Residen British yang pertama di Negeri Sembilan. Pembentukan Negeri Sembilan ini menjadi salah satu contoh awal penyatuan beberapa wilayah di bawah satu struktur pemerintahan yang lebih tersusun.

Persekutuan 1896

Perkembangan seterusnya berlaku melalui pembentukan Persekutuan 1896 yang terdiri daripada empat buah negeri Melayu. Persekutuan ini ditubuhkan berdasarkan Perjanjian Persekutuan 1895 dan mula berkuat kuasa pada tahun 1896. Gabungan tersebut dikenali sebagai Negeri-negeri Melayu Bersekutu (NNMB).

Walaupun dikenali sebagai sebuah persekutuan, NNMB pada ketika itu masih belum mempunyai pembahagian kuasa dan fungsi yang khusus antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri seperti sistem Persekutuan moden. Kuasa pentadbiran lebih banyak tertumpu pada pihak British.

Sebahagian besar keputusan pentadbiran dibuat oleh Residen Jeneral yang berpusat di Kuala Lumpur, iaitu pusat pentadbiran NNMB. Keadaan ini menyebabkan pentadbiran lebih bersifat berpusat dan kuasa kerajaan negeri menjadi lebih terhad. Namun begitu, pembentukan NNMB tetap menjadi satu tahap penting dalam perkembangan sejarah sistem Persekutuan di negara kita.

Majlis Mesyuarat Persekutuan 1927

Majlis Mesyuarat Persekutuan pada asalnya ditubuhkan pada tahun 1909. Majlis ini kemudiannya distruktur semula pada tahun 1927 untuk memperkemas sistem pentadbiran Persekutuan. Penyusunan semula ini bertujuan menjadikan urusan pemerintahan dan pentadbiran lebih sistematik.

Selain memperkemas tadbir urus Persekutuan, penyusunan semula Majlis Mesyuarat Persekutuan juga telah mengukuhkan kedudukan British di negeri-negeri Melayu. British dapat menyelaraskan pentadbiran dengan lebih berkesan melalui institusi Persekutuan yang telah diwujudkan. Perkembangan ini menunjukkan bahawa struktur Persekutuan terus mengalami perubahan mengikut keperluan pentadbiran pada masa tersebut.

Kesatuan Malaya 1946 (Malayan Union)

Pada tahun 1946, British memperkenalkan Malayan Union atau Kesatuan Malaya selepas berakhirnya Perang Dunia Kedua. Malayan Union menyatukan pentadbiran semua negeri Melayu bersama-sama Pulau Pinang dan Melaka untuk membentuk sebuah kerajaan yang bersifat kesatuan.

Konsep kesatuan yang diperkenalkan melalui Malayan Union mewujudkan sebuah kerajaan pusat yang kuat di bawah kuasa seorang Gabenor British. Keadaan ini berbeza dengan sistem Persekutuan kerana kuasa kerajaan negeri menjadi sangat terhad dan sebahagian besar kuasa pemerintahan tertumpu pada kerajaan pusat.

Walau bagaimanapun, Malayan Union mendapat tentangan hebat daripada Raja-raja Melayu dan orang Melayu. Mereka membantah kerana sistem tersebut menjejaskan kedudukan dan kuasa Raja-raja Melayu serta kepentingan orang Melayu. Akibat tentangan yang berterusan, Malayan Union gagal diteruskan dan akhirnya digantikan dengan satu bentuk pemerintahan yang lebih sesuai.

Persekutuan Tanah Melayu 1948

Pada tahun 1948, Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu 1948 membawa kepada pembentukan sebuah gabungan yang terdiri daripada sembilan buah negeri Melayu dan dua buah Negeri Selat, iaitu Melaka dan Pulau Pinang. Gabungan ini dikenali sebagai Persekutuan Tanah Melayu.

Perjanjian tersebut menetapkan dengan lebih jelas kuasa Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri. Pembahagian kuasa antara kedua-dua peringkat kerajaan menjadi ciri penting dalam struktur pentadbiran yang baharu. Hal ini berbeza daripada Malayan Union yang lebih menumpukan kuasa kepada kerajaan pusat.

Pengagihan kuasa pada peringkat Persekutuan dan negeri melalui Perjanjian 1948 dianggap sebagai permulaan era moden amalan Persekutuan di negara kita. Setiap peringkat kerajaan mempunyai bidang pentadbiran tertentu, sekali gus mewujudkan sistem pemerintahan yang lebih seimbang dan tersusun.

Dalam struktur Persekutuan tersebut, Pesuruhjaya Tinggi British dilantik sebagai ketua Persekutuan. Pada masa yang sama, Raja-raja Melayu terus memerintah negeri masing-masing berdasarkan perlembagaan negeri yang dikenali sebagai Undang-Undang Tubuh Negeri. Kedudukan Raja-raja Melayu dipulihkan dan terus menjadi unsur penting dalam pemerintahan negeri.

Persekutuan Tanah Melayu 1957

Perkembangan sistem Persekutuan mencapai tahap yang lebih penting apabila Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu 1957 membawa kepada pembentukan sebuah Persekutuan Tanah Melayu yang merdeka pada 31 Ogos 1957. Kemerdekaan ini membolehkan negara kita menguruskan pentadbiran sendiri tanpa berada di bawah penjajahan British.

Persekutuan Tanah Melayu 1957 mewujudkan sebuah Kerajaan Persekutuan yang lebih kuat bagi memastikan pentadbiran sebuah negara yang merdeka dan berdaulat dapat dijalankan dengan lancar. Pada masa yang sama, kerajaan negeri terus memainkan peranan dalam bidang kuasa yang diperuntukkan kepada mereka.

Konsep Persekutuan turut diperkukuh melalui amalan Raja Berperlembagaan dan Demokrasi Berparlimen sebagaimana yang diperuntukkan dalam Perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu 1957. Sistem ini menggabungkan institusi beraja dengan prinsip demokrasi bagi mewujudkan pemerintahan yang seimbang dan berasaskan perlembagaan.

Jawatan Yang di-Pertuan Agong turut diwujudkan sebagai Ketua Persekutuan. Institusi ini menjadi lambang utama negara serta mencerminkan kedudukan Raja-raja Melayu dalam sistem Persekutuan. Pembentukan Persekutuan Tanah Melayu yang merdeka pada tahun 1957 menjadi asas penting kepada sistem Persekutuan yang diamalkan di Malaysia pada hari ini.

Persekutuan Malaysia 1963

Tahap seterusnya dalam perkembangan sistem Persekutuan berlaku pada 16 September 1963 apabila sebuah Persekutuan baharu yang dinamakan Malaysia dibentuk berdasarkan Perjanjian Malaysia. Pembentukan Malaysia memperluas lagi struktur Persekutuan yang sebelumnya wujud dalam Persekutuan Tanah Melayu.

Pada peringkat awal pembentukannya, Malaysia terdiri daripada 11 buah negeri di Tanah Melayu, Sarawak, Sabah dan Singapura. Penyertaan Sarawak dan Sabah menjadikan sistem Persekutuan negara lebih luas serta melibatkan negeri-negeri yang mempunyai latar belakang sejarah dan pentadbiran yang berbeza.

Pembentukan Malaysia pada tahun 1963 menunjukkan kesinambungan perkembangan sistem Persekutuan di negara kita. Sistem ini membolehkan negeri-negeri yang berlainan bergabung dalam sebuah negara dengan tetap mempunyai bidang kuasa tertentu di bawah Perlembagaan Persekutuan. Oleh itu, perkembangan daripada Konfederasi Negeri Sembilan hingga pembentukan Malaysia membuktikan bahawa sistem Persekutuan negara terbentuk melalui proses sejarah yang panjang dan berperingkat.

Kesimpulannya, sistem Persekutuan di Malaysia berkembang melalui beberapa tahap sejarah sejak akhir abad ke-19. Setiap perkembangan telah menyumbang kepada pembentukan struktur pemerintahan yang lebih tersusun, khususnya dalam pembahagian kuasa antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri. Sistem ini akhirnya menjadi asas kepada pentadbiran Malaysia sebagai sebuah negara berdaulat yang mengamalkan Raja Berperlembagaan dan Demokrasi Berparlimen.

Untuk Keseluruhan topik tingkatan 4 dan 5 SPM Sejarah Klik di sini