SPM Sejarah -Tingkatan 4 Bab 3- Konflik Dunia dan Pendudukan Jepun Di Negara Kita -Perang Dunia Kedua (1939–1945)

Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini 

Perang Dunia Kedua berlaku antara tahun 1939 hingga 1945 dan melibatkan dua medan utama, iaitu di Eropah dan di Asia Pasifik. Peperangan di Eropah tertumpu di negara-negara Eropah serta bahagian utara Afrika, manakala peperangan di Asia Pasifik pula melibatkan Tanah Besar Asia, Lautan Pasifik dan Kepulauan Asia Tenggara. Konflik ini melibatkan dua pakatan besar dunia, iaitu Kuasa Paksi dan Kuasa Bersekutu.


Kuasa Paksi terdiri daripada Jerman, Itali dan Jepun, manakala Kuasa Bersekutu dianggotai oleh Britain, Amerika Syarikat, Perancis dan Rusia. Perang ini menjadi lebih dahsyat berbanding Perang Dunia Pertama kerana penggunaan teknologi ketenteraan yang lebih moden serta peluasan medan peperangan ke pelbagai benua.

Faktor Tercetusnya Perang Dunia Kedua di Eropah

Kemunculan Ideologi Baharu

Perang Dunia Kedua di Eropah berpunca daripada kemunculan ideologi baharu yang bersifat agresif dan melampau, iaitu fasisme dan nazisme.


Fasisme di Itali

Pada tahun 1922, gerakan fasisme di bawah pimpinan Benito Mussolini berjaya menguasai pemerintahan Itali. Fasisme menekankan kepentingan negara melebihi kepentingan individu serta mengagungkan kekuatan ketenteraan dan kepimpinan autoritarian. Ideologi ini juga menyokong nasionalisme melampau yang dianggap mampu meningkatkan imej dan maruah negara.

Mussolini berusaha memulihkan ekonomi Itali dan mengembalikan kegemilangan negara tersebut dengan meluaskan tanah jajahan. Itali bertindak menakluki Habsyah (Ethiopia) di Afrika dan Albania bagi menunjukkan kekuatan dan pengaruhnya di peringkat antarabangsa.

Nazisme di Jerman

Di Jerman pula, gerakan nazisme dipimpin oleh Adolf Hitler yang berjaya mengambil alih pemerintahan pada tahun 1933. Nazisme mengagungkan bangsa Jerman dan mengamalkan nasionalisme yang melampau. Hitler berhasrat memulihkan maruah Jerman yang terjejas akibat kekalahan dalam Perang Dunia Pertama dan sekatan Perjanjian Versailles.


Beliau memperkukuh angkatan tentera dan menduduki semula Rhineland, wilayah yang sebelum ini dihadkan oleh perjanjian tersebut. Tindakan ini mencabar kuasa-kuasa Eropah dan meningkatkan ketegangan politik di benua tersebut.


Ketidakpuasan Hati terhadap Perjanjian Versailles

Perjanjian Versailles yang ditandatangani selepas Perang Dunia Pertama menimbulkan rasa tidak puas hati terutamanya dalam kalangan rakyat Jerman. Mereka menganggap perjanjian itu tidak adil dan menjejaskan kedaulatan negara. Selain kehilangan wilayah dan tanah jajahan, Jerman juga diwajibkan membayar pampasan perang yang tinggi sehingga menyebabkan masalah ekonomi dan inflasi yang teruk.


Itali juga berasa tidak berpuas hati kerana tidak memperoleh wilayah yang dijanjikan walaupun menyertai pihak yang menang dalam Perang Dunia Pertama. Rasa tidak puas hati ini mendorong kedua-dua negara menyokong dasar peluasan kuasa dan tindakan ketenteraan yang agresif.


Kegagalan Liga Bangsa-Bangsa

Liga Bangsa-Bangsa ditubuhkan untuk memastikan keamanan dunia selepas Perang Dunia Pertama. Namun, pertubuhan ini gagal memainkan peranan dengan berkesan. Liga tidak berjaya menguatkuasakan perjanjian pelucutan senjata dan gagal menangani krisis pencerobohan oleh negara-negara agresif.


Contohnya, Jepun menakluk Manchuria pada tahun 1931 tetapi Liga Bangsa-Bangsa tidak mampu mengambil tindakan tegas. Jerman pula keluar daripada Liga dan secara terbuka memperbesar angkatan tenteranya. Dalam Krisis Habsyah (1935–1936), Itali menyerang Habsyah tetapi negara anggota Liga tidak mencapai kata sepakat untuk mengenakan sekatan berkesan terhadap Itali. Kegagalan ini menyebabkan dunia terus terdedah kepada konflik yang akhirnya mencetuskan Perang Dunia Kedua.



Perang Dunia Kedua di Eropah

Perang Dunia Kedua di Eropah bermula apabila Jerman menyerang Poland pada bulan September 1939. Tindakan ini menyebabkan Britain dan Perancis mengisytiharkan perang terhadap Jerman.


Selepas pengisytiharan perang, Jerman melancarkan strategi Blitzkrieg atau “serangan kilat” untuk menakluki negara-negara Eropah Barat dengan pantas. Menjelang pertengahan tahun 1941, Jerman berjaya menguasai hampir keseluruhan Eropah Barat termasuk Poland, Denmark, Norway, Belanda, Belgium, Luxembourg dan Perancis.


Pada September 1940, Jerman melancarkan serangan udara dan laut terhadap Britain dengan tujuan melemahkan pertahanan negara tersebut. Serangan ini memusnahkan pelabuhan, kawasan perindustrian dan sistem pertahanan udara Britain serta menjejaskan ekonominya.


Pada Jun 1940, Itali yang merupakan sekutu Jerman turut mengisytiharkan perang terhadap Britain dan Perancis. Perancis diserang dari arah selatan oleh Itali dan dari arah utara oleh Jerman.


Pada Jun 1941, Hitler melancarkan Operasi Barbarossa, iaitu serangan besar-besaran terhadap Rusia. Hitler berhasrat menguasai Rusia yang merupakan empayar terbesar di Eropah untuk mengukuhkan kedudukan Jerman. Serangan ini menyasarkan bandar-bandar utama seperti Leningrad, Moscow dan Stalingrad.


Berakhirnya Perang Dunia Kedua di Eropah

Kuasa Bersekutu akhirnya mencapai kejayaan hasil kerjasama erat antara Amerika Syarikat, Britain dan Rusia. Pemimpin utama mereka ialah Franklin D. Roosevelt, Winston Churchill dan Joseph Stalin. Tentera Bersekutu melancarkan serangan balas secara besar-besaran di darat, laut dan udara.


Kejayaan penting dicapai melalui pendaratan tentera Bersekutu di Normandy, Perancis pada Jun 1944 yang dikenali sebagai operasi “D-Day”. Serangan ini membuka laluan untuk membebaskan Perancis dan negara Eropah Barat daripada penaklukan Jerman. Tentera Bersekutu mara dari barat manakala tentera Rusia menyerang dari timur, menyebabkan Jerman terperangkap dari dua arah.


Jerman akhirnya mengalami kekalahan besar, terutama selepas kekalahan di Stalingrad dan kehilangan banyak tenteranya akibat musim sejuk yang melampau serta kekurangan bekalan makanan dan minyak. Pada April 1945, Hitler meninggal dunia dan tidak lama kemudian Jerman menandatangani perjanjian menyerah kalah. Peristiwa ini menamatkan peperangan yang berlangsung selama enam tahun di Eropah.

Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini 
​

SPM Sejarah -Tingkatan 4 Bab 3 - Konflik Dunia dan Pendudukan Jepun di Negara Kita- Kronologi Peristiwa Perang Dunia Pertama

Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini 

Perang Dunia Pertama bermula pada 28 Julai 1914 apabila Austria-Hungary, dengan sokongan Jerman, mengisytiharkan perang terhadap Serbia. Tindakan ini diambil selepas berlakunya pembunuhan putera mahkota Austria-Hungary, yang menambahkan lagi ketegangan di rantau Balkan. Pada 30 Julai 1914, Rusia tampil memberikan bantuan ketenteraan kepada Serbia bagi mempertahankan negara tersebut daripada serangan Austria-Hungary.

Keadaan menjadi semakin tegang apabila pada 1 Ogos 1914, Jerman mengisytiharkan perang terhadap Rusia. Dua hari kemudian, pada 3 Ogos 1914, Jerman mengisytiharkan perang terhadap Perancis yang menyebelahi Rusia. Dalam usaha menyerang Perancis, Jerman telah menceroboh Belgium. Tindakan ini menyebabkan Britain campur tangan dan pada 4 Ogos 1914, Britain menyertai Rusia dan Perancis untuk memerangi Jerman.

Perang ini terus merebak apabila pada Oktober 1914, Empayar Uthmaniyah menyertai peperangan dengan memihak kepada Kuasa Tengah. Pada Mac 1915, Itali pula menyertai Pakatan Bertiga yang terdiri daripada Perancis, Britain dan Rusia. Seterusnya, pada April 1917, Amerika Syarikat turut menyertai peperangan dengan menyebelahi Pakatan Bertiga, sekali gus memperluas lagi skala perang tersebut.

⸻

Berakhirnya Perang Dunia Pertama

Perang Dunia Pertama berakhir pada tahun 1918 dengan kemenangan berpihak kepada Pakatan Bertiga, terutamanya selepas penglibatan Amerika Syarikat yang memperkukuh kekuatan ketenteraan pakatan tersebut. Jerman akhirnya dipaksa menandatangani gencatan senjata bagi menamatkan peperangan. Selepas perang tamat, Amerika Syarikat muncul sebagai kuasa besar dunia yang baharu.

Persidangan dan perjanjian damai yang diadakan selepas perang telah memberi kesan besar kepada negara-negara Eropah. Antara persidangan penting ialah Persidangan Damai Paris dan Perjanjian Versailles yang menentukan syarat-syarat perdamaian serta pembahagian wilayah selepas perang.

⸻

Persidangan Damai Paris

Persidangan Damai Paris bermula pada 18 Januari 1919. Tujuan utama persidangan ini adalah untuk membincangkan syarat perdamaian selepas perang serta memastikan Jerman tidak lagi menjadi ancaman kepada keamanan di Eropah. Persidangan ini turut melahirkan Deklarasi 14 Perkara yang dikemukakan oleh Presiden Amerika Syarikat, Woodrow Wilson. Deklarasi tersebut mengandungi dua prinsip utama, iaitu penentuan nasib negara oleh rakyat sendiri dan penetapan sempadan negara berasaskan bangsa.

⸻

Perjanjian Versailles

Perjanjian Versailles telah ditandatangani pada 28 Jun 1919 di Istana Versailles, Paris, Perancis. Perjanjian ini melibatkan Pakatan Bertiga dan Jerman. Melalui perjanjian ini, Jerman dikehendaki bertanggungjawab terhadap kemusnahan akibat perang. Jerman juga diwajibkan membayar pampasan kepada Pakatan Bertiga, mengurangkan saiz angkatan tenteranya serta menyerahkan wilayah dan tanah jajahannya kepada pihak yang menang.

Selain itu, perjanjian ini turut membawa kepada penubuhan Liga Bangsa-Bangsa yang bertujuan menjaga keamanan dunia dan menggalakkan kerjasama antarabangsa.

⸻

Kesan Perang Dunia Pertama

Keruntuhan Pemerintahan Beraja

Perang Dunia Pertama telah menyebabkan kejatuhan beberapa sistem pemerintahan beraja di Eropah. Di Jerman, kerajaan Republik Jerman ditubuhkan selepas Kaiser Wilhelm II turun takhta. Di Austria-Hungary, Dinasti Habsburg berakhir apabila berlaku pemberontakan di wilayah kekuasaannya. Di Rusia, revolusi telah menggulingkan Tsar Nicholas II dan kerajaan komunis dibentuk di bawah pimpinan Vladimir Lenin. Di Empayar Uthmaniyah pula, Sultan Mehmed VI digulingkan dan Republik Turki ditubuhkan di bawah kepimpinan Mustafa Kemal Ataturk.

Kemunculan Negara Baharu

Keruntuhan empayar besar di Eropah telah membawa kepada kemunculan negara-negara baharu. Kejatuhan Austria-Hungary melahirkan negara Austria, Hungary, Czechoslovakia dan Yugoslavia. Perpecahan Rusia pula membawa kepada penubuhan Poland, Estonia, Latvia dan Lithuania. Sementara itu, perpecahan Empayar Uthmaniyah menyebabkan terbentuknya negara seperti Lebanon, Syria dan Iraq.

Kesan terhadap Negara Kita

Perang Dunia Pertama turut memberi kesan kepada Tanah Melayu. Raja-raja Melayu diminta menandatangani perisytiharan perang yang menunjukkan sokongan dan kesetiaan kepada British. Undang-undang berkaitan perang telah diluluskan oleh British, termasuk memberikan kuasa kepada Pesuruhjaya Tinggi British untuk meletakkan negeri-negeri Melayu di bawah undang-undang tentera sekiranya diperlukan.

Selain itu, kemakmuran ekonomi negeri-negeri Melayu telah dimanipulasi oleh British. Kos pembiayaan operasi British dalam Perang Dunia Pertama diperoleh daripada hasil bijih timah dan getah di Tanah Melayu. Keadaan ini menunjukkan bahawa walaupun peperangan berlaku jauh di Eropah, kesannya tetap dirasai oleh negara kita.

Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini 
​

SPM Sejarah - Tingkatan 4 Bab 3 - Konflik Dunia dan Pendudukan Jepun di Negara Kita-Latar Belakang Perang Dunia

Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini 
​
Perang dunia tercetus hasil perkembangan nasionalisme dan imperialisme yang semakin berkembang pada akhir abad ke-19 dan awal abad ke-20. Semangat nasionalisme yang kuat dalam kalangan negara Eropah mendorong setiap kuasa besar mempertahankan kepentingan bangsa dan negara masing-masing. Dalam masa yang sama, dasar imperialisme menyebabkan kuasa-kuasa besar berlumba-lumba meluaskan pengaruh dan menguasai wilayah baharu. Persaingan ini akhirnya mencetuskan ketegangan politik dan permusuhan yang membawa kepada konflik berskala besar.


Perang Dunia Pertama (1914–1918)

Perang Dunia Pertama berlaku antara tahun 1914 hingga 1918 dan melibatkan negara-negara utama di Eropah serta turut melibatkan Empayar Uthmaniyah. Perang ini bukan sahaja melibatkan kuasa besar Eropah, malah turut merebak ke kawasan lain akibat penglibatan tanah jajahan mereka. Konflik ini berpunca daripada beberapa faktor utama yang saling berkait.

Faktor Tercetusnya Perang Dunia Pertama

(a) Persaingan Kuasa Imperialis

Perkembangan Revolusi Industri telah meningkatkan keperluan negara-negara Eropah terhadap bahan mentah dan pasaran baharu. Kuasa imperialis seperti Britain, Perancis dan Jerman bersaing untuk mendapatkan tanah jajahan yang kaya dengan sumber asli seperti arang batu, petroleum dan bijih timah. Tanah jajahan juga penting sebagai pasaran untuk memasarkan hasil perindustrian mereka.


Persaingan ini menimbulkan permusuhan antara kuasa-kuasa Eropah. Contohnya, hubungan antara Perancis dan Jerman menjadi tegang akibat perebutan wilayah dan pengaruh. Keadaan ini menyebabkan suasana politik di Eropah semakin tidak stabil dan mudah tercetus peperangan.

(b) Pakatan Ketenteraan

Permusuhan antara kuasa-kuasa Eropah telah membawa kepada pembentukan pakatan ketenteraan. Negara-negara Eropah membentuk pakatan untuk memperkukuh kedudukan dan keselamatan masing-masing. Dua pakatan utama yang terbentuk ialah Kuasa Tengah dan Pakatan Bertiga.

Negara-negara dalam pakatan ini berlumba-lumba menghasilkan senjata moden dan memperkuat angkatan tentera mereka. Persaingan ketenteraan ini berjalan seiring dengan persaingan mendapatkan tanah jajahan. Setiap negara bersedia untuk berperang demi mempertahankan kepentingan politik, ekonomi dan wilayah masing-masing.

Krisis Rantau Balkan

Krisis di rantau Balkan menjadi pencetus langsung kepada Perang Dunia Pertama. Ketegangan berlaku akibat permusuhan antara Austria-Hungary dengan Serbia. Austria-Hungary menuduh Serbia menghasut rakyat Austria yang berketurunan Serbia supaya bangkit membebaskan diri daripada pemerintahan Austria-Hungary.

Krisis ini mencapai kemuncak apabila putera mahkota Austria-Hungary, Archduke Ferdinand dan isterinya, Sophie, dibunuh oleh seorang pemuda Serbia. Peristiwa pembunuhan tersebut mencetuskan ketegangan diplomatik yang serius dan akhirnya menyebabkan negara-negara Eropah terheret ke dalam kancah Perang Dunia Pertama.

Pihak yang Terlibat dalam Perang Dunia Pertama

Kuasa Tengah

Kuasa Tengah dianggotai oleh Jerman dan Austria-Hungary. Kemudiannya, pakatan ini disertai oleh Bulgaria dan Empayar Uthmaniyah. Negara-negara ini bergabung untuk menentang kuasa-kuasa lain yang dianggap mengancam kepentingan mereka.

Pakatan Bertiga

Pakatan Bertiga terdiri daripada Britain, Perancis dan Rusia. Pakatan ini turut disokong oleh beberapa negara lain seperti Serbia, Itali, Romania, Portugal dan Greece. Gabungan negara-negara ini memperlihatkan betapa luasnya penglibatan dalam Perang Dunia Pertama sehingga menjadikannya konflik berskala global.

Secara keseluruhannya, Perang Dunia Pertama tercetus akibat gabungan faktor nasionalisme, imperialisme, persaingan kuasa besar, pembentukan pakatan ketenteraan serta krisis di rantau Balkan. Konflik ini telah mengubah landskap politik dunia dan memberi kesan besar kepada negara-negara yang terlibat.

Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini 
​

Nasionalisme di Negara Kita Sebelum Perang Dunia

​Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini 

Nasionalisme di negara kita telah muncul sebelum tercetusnya Perang Dunia, berpunca daripada rasa tidak puas hati orang Melayu terhadap campur tangan British dalam urusan pentadbiran dan pemerintahan negeri-negeri Melayu. Campur tangan ini bukan sahaja menjejaskan kuasa sultan dan pembesar tempatan, malah turut memberi kesan kepada kehidupan ekonomi dan sosial masyarakat. Pada peringkat awal, gerakan penentangan dilakukan secara terbuka melalui kebangkitan dan bantahan terhadap dasar British. Namun begitu, tindakan tersebut menerima tindak balas keras daripada pihak penjajah yang menggunakan kuasa undang-undang dan ketenteraan untuk mengekang kebangkitan rakyat. Akibat tekanan ini, orang Melayu terpaksa menukar strategi perjuangan dengan menyalurkan semangat nasionalisme melalui pendekatan yang lebih tersusun seperti kegiatan sosial, pendidikan agama dan penulisan.

Perkembangan Kesedaran Awal Nasionalisme

Sejak awal abad ke-20, British berusaha membendung pengaruh gerakan pembaharuan Islam dari Timur Tengah yang dikhuatiri mampu membangkitkan kesedaran politik dalam kalangan orang Melayu. Gerakan Islah Islamiah yang menyeru pembaharuan pemikiran dan kembali kepada ajaran Islam yang sebenar dilihat berpotensi menyatukan umat Islam serta mencetuskan penentangan terhadap penjajah Barat. Bagi mengawal keadaan ini, British memperkenalkan Enakmen Undang-undang Islam 1904 dengan persetujuan Raja-raja Melayu. Melalui enakmen tersebut, setiap individu yang ingin mencetak atau mengedarkan bahan berkaitan agama Islam dan politik Islam perlu mendapatkan keizinan daripada sultan terlebih dahulu. Sesiapa yang melanggar peraturan ini boleh dikenakan hukuman penjara, sekali gus menghadkan penyebaran idea-idea pembaharuan dan kesedaran politik.


Selain itu, British menubuhkan Jabatan Siasatan Jenayah (Criminal Intelligence Department) dan Biro Siasatan Politik (Political Intelligence Bureau) bagi memantau serta mengawal sebarang kegiatan yang dianggap boleh menggugat kestabilan pentadbiran mereka. British juga sentiasa berwaspada terhadap gerakan Pan-Islamisme yang berusaha menyatukan umat Islam di seluruh dunia menentang kuasa Barat. Kebimbangan ini semakin meningkat apabila Empayar Uthmaniyah terlibat dalam Perang Dunia Pertama. Kedudukan khalifah Uthmaniyah sebagai pelindung umat Islam serta penaung Tanah Suci Mekah dan Madinah menyebabkan British khuatir orang Melayu akan menunjukkan kesetiaan kepada empayar tersebut dan bangkit menentang penjajahan Barat.


Kesedaran politik antarabangsa ini turut mempengaruhi kebangkitan tempatan seperti penentangan yang dipimpin oleh Tok Janggut di Kelantan. Kebangkitan tersebut bukan sahaja berpunca daripada isu tempatan seperti pelaksanaan cukai oleh British, malah turut dipengaruhi oleh semangat kebangkitan umat Islam sedunia yang menentang penjajahan Barat. Peristiwa ini membuktikan bahawa perkembangan politik global memberi kesan langsung kepada gerakan nasionalisme di Tanah Melayu.


Walau bagaimanapun, kegagalan penentangan bersenjata menyebabkan masyarakat Melayu menyedari bahawa perjuangan secara kekerasan sukar untuk berjaya menghadapi kekuatan British. Oleh itu, strategi perjuangan diubah kepada pendekatan yang lebih berhati-hati dan tersusun. Orang Melayu mula menggunakan akhbar dan majalah sebagai medium untuk menyemai kesedaran kebangsaan, membincangkan isu sosial dan ekonomi, serta membangkitkan semangat cinta akan tanah air. Namun demikian, kebebasan bersuara tetap terbatas kerana British memperkenalkan undang-undang seperti Publishing and Book Enactment 1915 dan The Seditious Publication (Prohibition) Enactment 1919 yang melarang penerbitan bahan berunsur hasutan atau kritikan terhadap kerajaan. Undang-undang ini menyebabkan kesedaran politik tidak dapat disuarakan secara terang-terangan.


Akibat sekatan tersebut, perkembangan gerakan kebangsaan sebelum Perang Dunia Kedua berlaku secara perlahan dan tidak meluas. Walaupun begitu, usaha melalui penulisan, pendidikan dan kegiatan sosial telah berjaya menanam benih nasionalisme dalam kalangan masyarakat. Benih inilah yang kemudiannya berkembang menjadi gerakan yang lebih tersusun dan berani dalam memperjuangkan kemerdekaan tanah air pada tahun-tahun berikutnya.

Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini 

Perang Dunia Kedua di Asia Pasifik (1941–1945)

Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini 

Perang Dunia Kedua di Asia Pasifik berlangsung dari tahun 1941 hingga 1945 dan turut dikenali sebagai Perang Pasifik. Peperangan ini tercetus akibat dasar imperialisme Jepun yang semakin agresif di rantau Asia Pasifik. Pertempuran berlaku secara meluas melibatkan Lautan Pasifik, Tanah Besar Asia dan Kepulauan Asia Tenggara. Konflik ini akhirnya menjadikan Asia sebagai salah satu medan peperangan utama dunia.


Pemodenan Jepun sejak era Pemulihan Meiji telah mengubah negara tersebut menjadi sebuah negara industri dan kuasa ketenteraan yang setanding dengan kuasa Barat. Kemajuan perindustrian dan ketenteraan ini mendorong Jepun melaksanakan dasar peluasan kuasa bagi memenuhi keperluan ekonomi, ketenteraan dan perkembangan politik dalam negara.

Peluasan Kuasa Jepun

Matlamat Dasar Peluasan Kuasa

Dasar peluasan kuasa Jepun didorong oleh tiga matlamat utama, iaitu keperluan perindustrian, pengaruh golongan tentera dan pembentukan Orde Baharu Asia.


Menjelang akhir abad ke-19, Jepun muncul sebagai sebuah kuasa industri. Bagi memastikan kelangsungan perindustrian, Jepun memerlukan wilayah yang dapat membekalkan bahan mentah serta menjadi pasaran bagi hasil keluarannya. Jepun berusaha mengurangkan pergantungan kepada negara Barat untuk mendapatkan sumber seperti minyak, bijih timah dan getah.

Selain faktor ekonomi, pengaruh golongan tentera turut memainkan peranan penting. Jepun memiliki angkatan tentera paling moden di Asia pada abad ke-20. Pada tahun 1932, golongan tentera mula menguasai politik Jepun. Mereka berpendapat bahawa masalah ekonomi negara dapat diselesaikan dengan menakluki wilayah yang kaya dengan bahan mentah dan menjadikannya pasaran baharu. Di bawah pengaruh ini, Jepun mengembangkan kuasa serta menentang imperialisme Barat.

Jepun juga memperkenalkan gagasan Orde Baharu Asia Timur yang merangkumi Jepun, Korea, China dan Manchuria dalam satu blok ekonomi. Rancangan ini bertujuan menyingkirkan kuasa imperialis Barat dari Asia serta mewujudkan perkongsian kuasa dan kekayaan yang lebih adil dalam kalangan negara Asia. Walau bagaimanapun, gagasan ini sebenarnya menjadi alat bagi Jepun memperluaskan pengaruhnya ke seluruh Asia.

Setelah menguasai Korea, Manchuria dan China, Jepun mula menawan kawasan strategik di Laut China Selatan termasuk Pulau Hainan dan Indochina sebagai persediaan untuk peluasan seterusnya.

Sekatan Ekonomi terhadap Jepun

Sebagai tindak balas terhadap tindakan agresif Jepun, Amerika Syarikat, Britain dan Belanda mengenakan sekatan ekonomi. Sekatan ini bertujuan menghalang Jepun daripada memperoleh bahan mentah penting untuk industri dan operasi ketenteraannya.

Langkah sekatan termasuk menghentikan perdagangan dan membekukan semua harta milik Jepun di wilayah yang dikuasai oleh kuasa Barat tersebut. Tindakan ini memberi tekanan besar kepada ekonomi Jepun dan mendorong negara itu merancang penaklukan wilayah baharu yang kaya dengan sumber asli.


Rancangan Penaklukan Wilayah di Selatan

Bagi mengatasi sekatan ekonomi, Jepun merancang untuk menguasai wilayah di selatan, khususnya Asia Tenggara. Rantau ini kaya dengan bahan mentah seperti bijih timah, getah, bauksit dan minyak yang amat diperlukan oleh Jepun.

Pada tahun 1940, Jepun menandatangani Perjanjian Pakatan Tiga Negara dengan Jerman dan Itali, sekali gus menyertai Kuasa Paksi. Pakatan ini membolehkan Jerman menghantar pakar ke Jepun untuk membantu merancang serangan ke atas wilayah selatan dan meningkatkan industri pembuatan kapal terbang Jepun.

Jepun berhasrat membentuk pemerintahan baharu di Asia Pasifik. Hasrat ini mencapai kemuncak apabila rundingan dengan Amerika Syarikat untuk menamatkan sekatan ekonomi gagal. Kegagalan tersebut menyebabkan pemerintah tentera Jepun mengeluarkan arahan untuk melancarkan serangan serentak di Asia Pasifik pada Disember 1941.

Bermulanya Perang Dunia Kedua di Asia Pasifik

Perang Dunia Kedua di Asia Pasifik secara rasmi bermula pada 8 Disember 1941 apabila Jepun menyerang Tanah Melayu dan pangkalan tentera laut Amerika Syarikat di Pearl Harbour, Hawai. Serangan ke atas Pearl Harbour bertujuan melumpuhkan armada laut Amerika Syarikat di Pasifik yang boleh menghalang peluasan kuasa Jepun.


INFO SEJARAH: Jepun mendarat di Pantai Kuala Pak Amat, Kelantan sejurus selepas tengah malam 8 Disember 1941. Pertempuran hebat berlaku antara tentera India British dan tentera Jepun, kira-kira sejam sebelum serangan ke atas Pearl Harbour. Peristiwa ini menjadi detik rasmi permulaan Perang Pasifik serta permulaan pendaratan Jepun di Tanah Melayu.


Selain Tanah Melayu dan Pearl Harbour, Jepun turut menyerang wilayah jajahan Amerika Syarikat, Britain dan Belanda seperti Filipina, Hong Kong, Pulau Guam dan Pulau Wake. Tindakan ini menyebabkan Amerika Syarikat mengisytiharkan perang terhadap Jepun dan terlibat secara langsung dalam konflik di Asia Pasifik.


Menjelang April 1942, Jepun berjaya membentuk empayar yang luas di Asia Pasifik. Kejayaan ini dicapai melalui strategi ketenteraan yang berkesan serta serangan serentak melalui darat, laut dan udara.

Kronologi Serangan Jepun (Disember 1941 – Februari 1942)

Serangan Jepun bermula pada 8 Disember 1941 dengan pendaratan di Kelantan dan serangan ke atas Pearl Harbour. Pada 10 Disember 1941, Jepun mendarat di Pulau Guam, diikuti penguasaan Miri pada 16 Disember 1941. Pada 22 Disember 1941, Jepun melakukan pendaratan pertama di Filipina, dan pada 23 Disember 1941, Pulau Wake jatuh ke tangan Jepun selepas serangan kedua.


Pada 25 Disember 1941, Hong Kong menyerah kalah. Seterusnya, pada 2 Januari 1942, Jepun mengalahkan Manila dan menakluk Burma. Pada 19 Januari 1942, Sandakan dikuasai Jepun. Pada 15 Februari 1942, Jepun berjaya menewaskan Singapura, manakala pada 19 Februari 1942, Darwin di Australia dibom oleh Jepun.


Pada 27 Februari 1942, pertempuran berlaku di Laut Jawa dan Jepun berjaya mengalahkan tentera Bersekutu. Keesokan harinya, 28 Februari 1942, Jawa diserang. Rangkaian kejayaan ini membuktikan kecekapan strategi dan kekuatan ketenteraan Jepun pada peringkat awal perang.

Secara keseluruhannya, Perang Dunia Kedua di Asia Pasifik tercetus akibat dasar imperialisme Jepun, tekanan ekonomi daripada kuasa Barat serta keinginan Jepun membentuk orde baharu di Asia. Peperangan ini telah mengubah landskap politik dan ekonomi Asia serta memberi kesan besar kepada negara-negara yang terlibat, termasuk Tanah Melayu.

Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini 
​

Faktor Kedatangan Jepun ke Negara Kita

Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini 

Kedatangan Jepun ke negara kita didorong oleh keperluan ekonomi dan kepentingan strategik ketenteraan, terutamanya selepas Jepun dikenakan sekatan ekonomi oleh pihak Bersekutu seperti Amerika Syarikat, Britain dan Belanda. Sekatan ini menyukarkan Jepun memperoleh bahan mentah penting untuk perindustrian dan operasi ketenteraannya. Oleh itu, Jepun memandang Tanah Melayu dan Borneo sebagai wilayah yang mampu membekalkan sumber yang diperlukan.


Bagi memastikan misi peluasan kuasanya berjaya, Jepun menggunakan propaganda secara meluas. Antara slogan yang diketengahkan ialah “Semangat Asia” dan “Asia untuk Orang Asia”. Propaganda ini bertujuan menanamkan semangat antipenjajah Barat dalam kalangan penduduk tempatan serta menonjolkan Jepun sebagai pembela dan penyelamat negara-negara Asia daripada kuasa imperialis Barat. Melalui pendekatan ini, Jepun cuba meraih sokongan rakyat tempatan bagi memudahkan proses penaklukan.


Sebagai sebuah kuasa industri, Jepun berhasrat mengeksploitasi kekayaan bahan mentah di negara kita untuk menyokong keperluan ekonominya. Tanah Melayu ketika itu merupakan pengeluar utama bijih timah dan getah dunia. Selain itu, negara ini turut menghasilkan emas, bijih besi, arang batu dan bauksit. Sarawak pula mempunyai sumber petroleum yang penting, khususnya di Miri dan Lutong. Sumber-sumber ini amat bernilai bagi memastikan kelangsungan industri dan kekuatan ketenteraan Jepun.


Pendudukan Jepun di negara kita juga merupakan sebahagian daripada rancangan besar untuk membentuk Lingkungan Sekemakmuran Asia Timur Raya. Melalui gagasan ini, Jepun berhasrat mengukuhkan ekonominya serta memperluaskan pengaruh politik dan ketenteraan di Asia. Negara kita dipilih bukan sahaja kerana kekayaan sumber asli, malah kedudukannya yang strategik.


Singapura misalnya, merupakan pangkalan tentera laut British yang penting dan terletak di hujung Semenanjung Tanah Melayu. Penguasaan terhadap Singapura membolehkan Jepun membuka laluan untuk menguasai telaga minyak di Sumatera. Begitu juga dengan penguasaan Pulau Borneo yang penting untuk menyokong operasi ketenteraan Jepun dalam usaha menawan Pulau Jawa. Oleh itu, faktor ekonomi dan strategi ketenteraan saling berkait dalam menentukan kedatangan Jepun ke negara kita.

Serangan Jepun terhadap Negara Kita

Serangan tentera Jepun ke atas Tanah Melayu bermula pada 8 Disember 1941 apabila tentera Jepun mendarat di Pantai Kuala Pak Amat dan Pantai Sabak di Kota Bharu, serta di Singgora dan Patani di Thailand. Pendaratan serentak ini menunjukkan perancangan rapi dan strategi yang tersusun.


Pasukan Jepun yang mendarat di Thailand kemudiannya mara ke Kedah sebelum berpecah kepada dua kumpulan. Pasukan pertama bergerak ke selatan melalui persisiran pantai barat bermula dari Pulau Pinang. Pasukan kedua pula bergerak melalui jalan darat menuju ke bandar-bandar utama di negeri-negeri pantai barat. Sementara itu, pasukan yang mendarat di Kelantan mara ke selatan melalui negeri-negeri pantai timur menggunakan laluan darat.


Tentera Jepun menggunakan taktik serangan kilat atau blitzkrieg, iaitu gabungan serangan darat, laut dan udara secara pantas untuk melemahkan pertahanan musuh. Strategi ini membolehkan mereka menawan Tanah Melayu dalam tempoh yang singkat. British cuba menyekat kemaraan Jepun dengan menghantar kapal perang Repulse dan Prince of Wales. Namun, kedua-dua kapal tersebut berjaya ditenggelamkan oleh tentera Jepun di perairan Kuantan, sekali gus melemahkan pertahanan laut British.


Di Borneo, kemaraan Jepun bermula dengan pendaratan di Miri. Pasukan Jepun kemudiannya berpecah kepada dua, satu untuk menguasai Sarawak dan satu lagi untuk menawan Sabah. Kempen di Sarawak dan Sabah berakhir apabila Jepun berjaya menduduki Sandakan pada 19 Januari 1942.


Akhirnya, pada 15 Februari 1942, Jepun berjaya menguasai keseluruhan Tanah Melayu apabila Singapura ditawan. Kejatuhan Singapura menandakan berakhirnya pemerintahan British di Tanah Melayu dan bermulanya era pendudukan Jepun di negara kita.

Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini 
​

SPM Sejarah -Tingkatan 4 Bab 3- Konflik Dunia dan Pendudukan Jepun di Negara Kita -Keadaan Negara Kita Selepas Kekalahan Jepun

Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini 

Kekalahan Jepun dalam Perang Dunia Kedua membawa perubahan besar kepada keadaan politik dan keselamatan di negara kita. Tempoh peralihan antara penyerahan kalah Jepun dan ketibaan semula pentadbiran British mewujudkan kekosongan kuasa yang mencetuskan ketegangan serta pergolakan dalam masyarakat.


Kekalahan Tentera Jepun

Pada 6 Ogos 1945, Amerika Syarikat menggugurkan bom atom “Little Boy” ke atas bandar Hiroshima. Tindakan ini diikuti pada 9 Ogos 1945 dengan pengeboman kedua di Nagasaki menggunakan bom atom “Fat Man”. Walaupun kabinet Jepun bermesyuarat pada 8 Ogos dan pada awalnya memutuskan untuk meneruskan peperangan, tekanan yang semakin memuncak akhirnya memaksa Jepun menyerah kalah.


Pada 15 Ogos 1945, Maharaja Hirohito mengumumkan bahawa Jepun menerima syarat penyerahan kalah. Jepun meminta agar institusi Maharaja terus diiktiraf sebagai pemerintah, dan perkara tersebut dipersetujui oleh pihak Bersekutu.


Pengakhiran Perang Dunia Kedua di Tanah Melayu

Selepas Jepun menyerah kalah, Lord Louis Mountbatten yang mengetuai Pemerintah Tertinggi Tentera Bersekutu di Asia Tenggara merancang untuk segera mendarat di Tanah Melayu. Namun, beliau hanya dibenarkan bertindak selepas upacara rasmi penyerahan kalah tentera Jepun kepada Jeneral Douglas MacArthur pada 2 September 1945.


Pada 3 September 1945, tentera British mendarat di Pulau Pinang. Pada 10 September 1945, Leftenan Jeneral Masao Baba menyerah kalah di Surrender Point, Labuan. Keesokan harinya, Mejar Jeneral Hiyoe Yamamura menyerah kalah kepada tentera Bersekutu di atas kapal tentera laut Australia, HMAS Kapunda di Kuching, Sarawak.


Pada 12 September 1945 di Singapura, pernyataan menyerah kalah tentera Jepun ditandatangani oleh Leftenan Jeneral Seishiro Itagaki di hadapan Lord Mountbatten. Pada 13 September 1945 pula, Jeneral Teizo Ishiguro menyerah kalah kepada Leftenan O.L. Roberts di Kuala Lumpur. Peristiwa ini menandakan berakhirnya pemerintahan Jepun di negara kita.

Penguasaan Bintang Tiga di Tanah Melayu

Selepas penyerahan kalah Jepun dan sebelum ketibaan rasmi British, berlaku kekosongan kuasa politik. Dalam tempoh tersebut, Parti Komunis Malaya (PKM) melalui Malayan People’s Anti-Japanese Army (MPAJA) mengambil peluang untuk menguasai Tanah Melayu. Mereka dikenali sebagai Bintang Tiga.


Tanah Melayu berada di bawah penguasaan Bintang Tiga selama kira-kira 14 hari. Dalam tempoh ini, mereka menguasai bandar, balai polis dan pejabat pentadbiran yang ditinggalkan tentera Jepun. Mereka turut melaksanakan undang-undang sendiri serta menggunakan mahkamah yang dikendalikan oleh komunis untuk menjatuhkan hukuman mati terhadap sesiapa yang dianggap bekerjasama dengan Jepun, khususnya dalam kalangan orang Melayu.


Tindakan keras dan kekejaman seperti penyeksaan serta pembunuhan terhadap anggota polis, askar dan pegawai kerajaan menimbulkan kemarahan serta ketakutan dalam kalangan masyarakat Melayu. Keadaan ini mengancam keselamatan dan keharmonian kaum.


Di Johor, Kiai Salleh tampil mempelopori penentangan terhadap Bintang Tiga dengan menubuhkan pasukan Tentera Selempang Merah. Di Sungai Manik, Perak, Tuan Haji Bakri Haji Mohd Saman memainkan peranan sebagai Khalifah Parang Panjang dalam usaha mempertahankan orang Melayu daripada ancaman tersebut. Keadaan negara ketika itu amat tidak stabil dan berbahaya.

Tindak Balas Orang Melayu

Apabila Bintang Tiga mencampuri urusan politik, kekeluargaan dan agama Islam, orang Melayu bangkit bersatu. Tindakan Bintang Tiga yang mengganggu urusan surau dan masjid memburukkan lagi keadaan.


Situasi ini mendorong orang Melayu menubuhkan Gerakan Fi-Sabilillah bagi mempertahankan maruah bangsa, agama dan hak mereka. Kepimpinan ulama tempatan memberi inspirasi kepada masyarakat Melayu untuk berani berhadapan dengan ancaman tersebut.


Kompromi dan Usaha Perundingan

Dalam usaha memulihkan keamanan, Dato’ Onn Jaafar memainkan peranan penting. Sultan Ibrahim melantik beliau sebagai Pegawai Daerah Batu Pahat dengan tugas utama menamatkan kekacauan dan mengembalikan keamanan.


Pada Ogos 1945, Dato’ Onn menganjurkan perundingan antara Kiai Salleh dan pemimpin Bintang Tiga. Beliau berjaya memujuk Kiai Salleh membebaskan orang Cina yang ditahan di Parit Raja serta mendesak Bintang Tiga menghentikan penguasaan mereka di balai polis Batu Pahat. Kedua-dua pihak akhirnya bersetuju bekerjasama bagi memulihkan keamanan di Johor.


Peranan Raja-raja Melayu

Raja-raja Melayu turut memainkan peranan penting dalam meredakan ketegangan kaum. Sultan Pahang, Sultan Abu Bakar, misalnya, berangkat ke Kuala Lipis bagi menenangkan keadaan dan mengelakkan pergeseran antara orang Melayu dan Cina.


Sultan Perak, Sultan Abdul Aziz, melakukan lawatan dan pemantauan ke beberapa daerah untuk memastikan tiada pergaduhan berlaku. Baginda turut mengadakan mesyuarat dengan penghulu, ketua kampung dan pegawai kerajaan bagi memulihkan kestabilan.


Sarawak dan Sabah Selepas Jepun Menyerah Kalah

Di Sarawak, sebelum pendaratan tentera Australia pada 11 September 1945, berlaku ketegangan antara kaum di beberapa kawasan. Di Kanowit, pertempuran tercetus antara bekas gerila peribumi yang dilatih oleh SRD dengan orang Cina yang dituduh bersubahat dengan tentera Jepun.


Namun di Kuching, campur tangan segera tentera Australia berjaya mengawal keadaan dan menghalang pertumpahan darah yang lebih besar.


Secara keseluruhannya, tempoh selepas kekalahan Jepun merupakan fasa yang mencabar dalam sejarah negara. Kekosongan kuasa telah mencetuskan ketegangan politik dan perkauman. Namun, melalui peranan pemimpin tempatan, raja-raja Melayu dan campur tangan tentera Bersekutu, keadaan berjaya dipulihkan secara berperingkat. Peristiwa ini menjadi pengajaran penting tentang kepentingan perpaduan dan kestabilan dalam membina negara yang merdeka.
Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini 
​

Perkembangan Gerakan Nasionalisme Tempatan dan Pendudukan Jepun

Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini 

Pendudukan Jepun bukan sahaja membawa penderitaan kepada rakyat, malah turut memberi kesan besar terhadap perkembangan gerakan nasionalisme tempatan. Sebenarnya, kesedaran nasionalisme telah mula berkembang sebelum Perang Dunia Kedua lagi. Namun, tempoh pendudukan Jepun menjadi titik penting yang mempercepatkan kebangkitan semangat antipenjajah dalam kalangan masyarakat tempatan.

Perkembangan Semangat Antipenjajah

Semasa pendudukan Jepun di Tanah Melayu, pihak Jepun menggunakan propaganda untuk mempengaruhi pemikiran rakyat. Antara slogan yang diketengahkan ialah “Asia untuk Asia” dan konsep “Lingkungan Sekemakmuran Asia Timur Raya”. Slogan ini menekankan idea bahawa negara-negara Asia harus dibebaskan daripada cengkaman kuasa Barat dan membentuk satu kerjasama sesama bangsa Asia.


Idea tersebut selari dengan perjuangan golongan nasionalis di Tanah Melayu, khususnya Kesatuan Melayu Muda (KMM), yang sejak awal lagi memperjuangkan pembebasan daripada penjajahan British. Oleh itu, KMM pada peringkat awal memberikan kerjasama kepada Jepun dengan harapan Jepun akan menunaikan janji untuk memberikan kemerdekaan kepada Tanah Melayu.


Kejayaan tentera Jepun mengalahkan tentera British yang sebelum ini dianggap kuasa besar dunia telah membuka mata orang Melayu. Mereka mula sedar bahawa bangsa Asia juga mampu menewaskan kuasa Eropah. Peristiwa ini menyemarakkan lagi keyakinan dan semangat antipenjajah dalam kalangan rakyat.

Perjuangan Menuntut Kemerdekaan dalam Kalangan Orang Melayu


Pendudukan Jepun turut memberi ruang kepada perkembangan politik orang Melayu. Tentera Jepun membebaskan ahli KMM yang dipenjarakan oleh British. Tindakan ini membangkitkan semangat nasionalisme dalam kalangan orang Melayu dan menghidupkan semula kegiatan politik.


Pada peringkat awal, Jepun membenarkan kegiatan KMM kerana memerlukan sokongan masyarakat tempatan untuk melicinkan pentadbiran mereka. Namun, apabila pemimpin KMM menuntut kemerdekaan daripada Jepun pada Jun 1942, tentera Jepun bertindak membubarkan pertubuhan tersebut.


Menyedari bahawa Jepun tidak benar-benar berniat memberikan kemerdekaan, anggota KMM mengubah strategi perjuangan. Sebahagian daripada mereka yang menyertai organisasi ketenteraan yang ditubuhkan Jepun seperti Giyu Gun dan Giyu Tai telah bergerak secara bawah tanah untuk menentang Jepun. Dalam masa yang sama, mereka masih bekerjasama dengan pentadbiran Jepun sebagai strategi untuk memperkukuh kedudukan dan mempersiapkan diri bagi perjuangan kemerdekaan selepas perang.


Menjelang Jun 1945, Jepun semakin tertekan akibat serangan pihak Bersekutu. Dalam usaha memenangi kembali sokongan golongan nasionalis Melayu, Jepun menyokong penubuhan Kesatuan Rakyat Indonesia Semenanjung (KRIS). Antara tokoh yang terlibat ialah Dr. Burhanuddin al-Helmi, Ibrahim Haji Yaacob, Onan Haji Siraj dan bekas pemimpin KMM.


Jepun merestui matlamat KRIS untuk mencapai kemerdekaan Tanah Melayu bersama Indonesia berdasarkan semangat “Asia untuk Asia”. Namun, rancangan untuk menggabungkan Tanah Melayu dengan Indonesia tidak sempat dilaksanakan kerana Jepun menyerah kalah pada 15 Ogos 1945 selepas pengeboman Hiroshima dan Nagasaki.


Walaupun KRIS tidak sempat merealisasikan matlamatnya, perjuangan tersebut diteruskan selepas perang melalui penubuhan Parti Kebangsaan Melayu Malaya (PKMM), yang menjadi wadah penting dalam gerakan kemerdekaan.

Kesedaran Politik di Sarawak dan Sabah


Di Sarawak, kegiatan penduduk dikawal melalui persatuan yang ditaja oleh tentera Jepun. Persatuan Cina digabungkan di bawah satu organisasi yang dikenali sebagai Kakeo Kokokai, iaitu Persatuan Cina Seberang Laut yang menyatukan pelbagai persatuan berdasarkan dialek, daerah dan nama keluarga.

Orang Melayu dan Iban pula diberi peluang memegang jawatan yang lebih tinggi seperti Pegawai Daerah, jawatan yang sebelum ini dipegang oleh pegawai British. Pengalaman mentadbir ini memberi keyakinan dan kesedaran politik kepada pegawai tempatan bahawa mereka mampu mengurus pentadbiran sendiri.


Kesedaran politik yang lahir daripada pengalaman semasa pendudukan Jepun menjadikan bumiputera Sarawak lebih yakin untuk berkerajaan sendiri selepas Perang Dunia Kedua.


Di Sabah, pendudukan Jepun turut menyuntik kesedaran politik dalam kalangan masyarakat tempatan. Selepas perang, Parti Kebangsaan Melayu Labuan (PKML) ditubuhkan oleh Tengku Noordin, Abu Bakar dan Zakaria Gunn berdasarkan idea Harun Aminurrashid, seorang nasionalis dari Tanah Melayu.


Di pantai timur Sabah pula, Parti Kebangsaan Melayu Tawau ditubuhkan dengan Orang Kaya-Kaya Abu Bakar sebagai pengerusinya. Penubuhan parti-parti ini menunjukkan bahawa pengalaman pendudukan Jepun telah membuka ruang kesedaran politik dan mempercepatkan perkembangan nasionalisme di Sabah.

Secara keseluruhannya, walaupun pendudukan Jepun membawa penderitaan dan penindasan, tempoh ini juga menjadi pemangkin kepada kebangkitan nasionalisme tempatan. Rakyat semakin sedar tentang kepentingan kebebasan dan kemampuan untuk mentadbir negara sendiri. Kesedaran inilah yang menjadi asas kepada perjuangan kemerdekaan selepas tamatnya Perang Dunia Kedua.

Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini 
​

SPM Sejarah -Tingkatan 4 Bab 3 - Konflik Dunia dan Pendudukan Jepun di Negara Kita- Perjuangan Rakyat Menentang Pendudukan Jepun

Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini 
​

Perjuangan Rakyat Menentang Pendudukan Jepun

Pendudukan Jepun di negara kita disertai dengan kekejaman, penindasan dan kesengsaraan hidup yang amat berat. Kekurangan makanan, catuan yang ketat, buruh paksa serta tindakan keras tentera Jepun menimbulkan rasa tidak puas hati dalam kalangan rakyat. Keadaan ini mendorong pelbagai bentuk penentangan sama ada secara terbuka melalui pertempuran bersenjata mahupun secara sulit melalui gerakan bawah tanah dan perang gerila.


Rejimen Askar Melayu: Benteng Pertahanan Tanah Air


Semasa serangan Jepun, Rejimen Askar Melayu memainkan peranan penting mempertahankan tanah air bersama-sama tentera British. Mereka menunjukkan semangat juang yang tinggi, khususnya dalam pertempuran di Singapura.


Pertempuran di Bukit Candu telah mengharumkan nama Rejimen Askar Melayu sebagai simbol keberanian dan pengorbanan. Antara tokoh yang terkenal ialah Adnan Saidi, yang menjadi contoh kecekalan dan keberanian luar biasa dalam mempertahankan kedudukan daripada serangan Jepun. Perjuangan beliau menjadi lambang keteguhan yang terus memberi inspirasi kepada generasi akan datang.


Selain itu, Ibrahim Ismail (Ibrahim Alla Ditta MC) berjaya menyelamatkan hampir 2,000 tentera Bersekutu yang terperangkap di kawasan pantai Johor. Atas keberaniannya, beliau dianugerahi pingat Military Cross. Yaakob Bidin pula menerima pingat Military Medal atas semangat juang dalam pertempuran di Pasir Panjang.


Menurut Panglima Pemerintah Tentera British di Tanah Melayu, keteguhan Rejimen Askar Melayu menjadi satu tradisi masyhur yang akan terus menjadi sumber inspirasi dalam mempertahankan negara.

Penentangan MPAJA

Layanan kejam tentera Jepun menyebabkan sebahagian masyarakat Cina mendapatkan perlindungan di bawah Parti Komunis Malaya (PKM). PKM kemudian menubuhkan pasukan gerila yang dikenali sebagai Malayan People’s Anti-Japanese Army (MPAJA) untuk melawan Jepun.


Seramai 165 anggota PKM menerima latihan di Sekolah Latihan Khas di Singapura bagi menjalankan sabotaj dan perang gerila. Mereka dihantar ke Tanah Melayu untuk membentuk pasukan gerila yang akhirnya berkembang menjadi lapan rejimen MPAJA. Gerakan ini berperanan penting dalam melemahkan kekuatan tentera Jepun melalui serangan hendap dan sabotaj.


Kerjasama MPAJA dan Force 136

Pada Disember 1943, MPAJA menjalin kerjasama dengan Force 136 yang mewakili tentera British. Perjanjian ini bertujuan menyatukan usaha menentang tentera Jepun. Melalui kerjasama tersebut, MPAJA menerima bantuan senjata, ubat-ubatan, kewangan dan latihan ketenteraan daripada British.


Kerjasama ini memperkukuh gerakan anti-Jepun dan menunjukkan bahawa perjuangan menentang pendudukan Jepun melibatkan pelbagai pihak tanpa mengira latar belakang ideologi.

Kerjasama Parti Kuomintang dan MPAJA

Gerila Cina yang dipengaruhi oleh Parti Kuomintang (KMT) turut menentang tentera Jepun, terutamanya di kawasan utara Tanah Melayu seperti Hulu Perak dan Kelantan. Mereka menubuhkan Overseas Chinese Anti-Japanese Army (OCAJA) yang dikenali sebagai Tentera Bintang Satu.


Walaupun berbeza fahaman politik, gerila KMT bersetuju bekerjasama dengan MPAJA dan PKM bagi menghadapi musuh yang sama, iaitu tentera Jepun.

Force 136

British menubuhkan South East Asia Command (SEAC) yang berpusat di Colombo, Sri Lanka untuk menyelaraskan usaha perang di Asia Tenggara. Pada tahun 1943, unit khas Force 136 ditubuhkan bagi menjalankan operasi sulit di Tanah Melayu.


Anggota Force 136 menerima latihan di India dan Sri Lanka sebelum dihantar ke Tanah Melayu melalui kapal selam atau payung terjun. Kehadiran mereka bertujuan mendapatkan sokongan orang Melayu dan menubuhkan pasukan gerila anti-Jepun.


Antara anggota terawal Force 136 ialah Mejar Tengku Mahmood Mahyiddeen, Leftenan Tunku Yusuf Tunku Yaakub, Kapten Ibrahim Ismail dan Leftenan Tengku Osman Tengku Mohd Jiwa. Mereka memainkan peranan penting dalam menyusun gerakan penentangan di peringkat tempatan.


Menjelang Disember 1944, Force 136 berjaya mendarat di Hulu Perak dan menubuhkan Askar Melayu Setia dengan bantuan Pegawai Daerah Gerik, Kapten Mohd Salleh Haji Sulaiman. Pada Januari 1945, Force 136 Pahang – Wataniah Pahang berjaya mendarat di Raub dengan bantuan Penolong Pegawai Daerah Raub, Yeop Mahidin. Seterusnya pada Februari 1945, Force 136 Kedah – Gerila Melayu Kedah mendarat di Kampung Kuala Janing dengan bantuan Pegawai Daerah Kedah dan Tunku Abdul Rahman.

Penentangan Individu

Selain gerakan berorganisasi, terdapat juga penentangan individu yang berani.


Gurchan Singh yang dikenali sebagai “Lion of Malaya” merupakan anggota polis yang menentang Jepun dengan menyebarkan risalah propaganda menggunakan nama samaran tersebut. Risalahnya diedarkan secara teratur untuk menyampaikan maklumat sebenar tentang perang dan pendudukan Jepun. Beliau turut menyamar sebagai wartawan untuk menghadiri sidang akhbar tentera Jepun dan melakukan sabotaj terhadap landasan kereta api. Setelah dikhianati, beliau ditangkap oleh Kempeitai tetapi berjaya melarikan diri ke Burma sehingga perang tamat.


Sybil Kathigasu pula terkenal atas keberanian membantu gerila anti-Jepun di Perak bersama suaminya, Dr. Abdon Clement Kathigasu. Mereka memberikan bantuan perubatan dan menyembunyikan radio untuk menyalurkan maklumat daripada siaran British kepada gerila anti-Jepun. Apabila kegiatan mereka terbongkar, mereka ditangkap dan diseksa oleh tentera Jepun. Dr. Abdon meninggal dunia akibat penderitaan tersebut. Selepas perang, Sybil dibebaskan dan diterbangkan ke Britain untuk rawatan. Beliau dianugerahi Pingat King George oleh Raja George VI di Istana Buckingham.

Gerakan Anti-Jepun di Sarawak dan Sabah

Di Sarawak, Operasi Semut dilancarkan oleh Unit Khas Z Australia sebagai sebahagian daripada kempen tentera Bersekutu. Operasi ini dilaksanakan oleh Australian Services Reconnaissance Department (SRD) untuk mengumpulkan risikan dan melatih orang tempatan melancarkan perang gerila.


Anggota SRD terdiri daripada tentera Australia, British dan New Zealand. Pada Mei 1945, mereka mendarat di kawasan tengah dan timur Sarawak untuk mengatur penentangan dan membuat persediaan bagi pendaratan pasukan Bersekutu. Rekrut tempatan yang dikenali sebagai gerila Semut terdiri daripada kaum Kayan, Kenyah, Kelabit, Murut dan Iban. Mereka membantu merancang strategi gerila serta mengenali bentuk muka bumi Sarawak.


Di Sabah pula berlaku Pemberontakan Jesselton yang dikenali sebagai pemberontakan Double Tenth pada Oktober 1943. Penentangan ini dipimpin oleh Albert Kwok bersama gerila Kinabalu. Mereka menyerang pejabat pentadbiran, balai polis dan kemudahan tentera Jepun di Jesselton, Kota Belud, Menggatal dan Tuaran.


Tentera Jepun melancarkan serangan balas yang kejam dengan membom dan menyerang kampung-kampung pesisir pantai. Beratus-ratus orang disoal siasat dan diseksa. Pada Disember 1943, Albert Kwok menyerah diri bagi mengelakkan pembalasan terhadap orang awam. Beliau bersama 175 orang dihukum bunuh di Petagas, manakala 131 orang lagi dipenjarakan di Labuan. Selain itu, terdapat juga pasukan gerila anti-Jepun yang dipimpin oleh Datu Mustapha Datu Harun.


Secara keseluruhannya, perjuangan rakyat menentang pendudukan Jepun memperlihatkan keberanian, pengorbanan dan semangat patriotik yang tinggi. Sama ada melalui Rejimen Askar Melayu, MPAJA, Force 136, gerakan di Sarawak dan Sabah atau penentangan individu, semua usaha ini membuktikan bahawa rakyat negara kita tidak pernah menyerah kalah dalam mempertahankan maruah dan kebebasan tanah air

Untuk Melihat Kandungan Sejarah SPM Tingkatan 4 dan 5 yang lain klik di sini 
​

SPM Sejarah - Tingkatan 4 Bab 3 -Konflik Dunia Dan Pendudukan Jepun di Negara Kita- Dasar Pendudukan Jepun di Negara Kita


Selepas menakluki negara kita, Jepun memperkenalkan sistem pemerintahan tentera sepenuhnya. Pentadbiran ini dilaksanakan berdasarkan arahan Panglima Agung Japanese Southern Army dan dikuatkuasakan di Tanah Melayu, Sarawak serta Sabah. Matlamat utama pemerintahan ini adalah untuk memastikan kepentingan politik, ekonomi dan ketenteraan Jepun terpelihara sepanjang tempoh pendudukan.


Bagi memahami sepenuhnya corak pemerintahan Jepun, tiga dasar utama perlu diberi perhatian, iaitu dasar pentadbiran, dasar ekonomi dan dasar sosial. Ketiga-tiga dasar ini saling berkait dan memberi kesan besar kepada kehidupan rakyat.


Dasar Pentadbiran

Dasar pentadbiran Jepun merangkumi tiga aspek utama, iaitu pentadbiran tentera Jepun, dasar terhadap Raja-raja Melayu dan dasar terhadap kepimpinan tempatan.




Pentadbiran Tentera Jepun

Jepun menubuhkan Pemerintahan Tentera Tanah Melayu untuk mentadbir wilayah yang ditawan. Pada peringkat awal, Tanah Melayu digabungkan dengan Sumatera di bawah satu pentadbiran yang dikenali sebagai Kawasan Pertahanan Khas. Pentadbiran ini berpusat di Singapura dan diletakkan di bawah Tentera Jepun ke-25.


Namun, pada April 1944, Tanah Melayu dan Sumatera dipisahkan kerana perbezaan sistem politik dan ekonomi yang wujud semasa pemerintahan British di Tanah Melayu dan Belanda di Sumatera sebelum perang. Selepas pemisahan itu, Sumatera kekal di bawah Tentera Jepun ke-25 dengan pusat pentadbiran di Bukit Tinggi. Tanah Melayu pula diletakkan di bawah Tentera Jepun ke-29 yang berpusat di Taiping, Perak.


Singapura diasingkan daripada Tanah Melayu dan dinamakan Syonan-to yang bermaksud “Pulau Cahaya Selatan”, manakala Tanah Melayu dikenali sebagai Malai Baru. Negeri Perlis, Kedah, Kelantan dan Terengganu pula dipindahkan di bawah pentadbiran Thailand selaras dengan perjanjian Jepun dengan negara tersebut.


Di Borneo, Sarawak, Sabah dan Brunei digabungkan sebagai satu unit pentadbiran yang dinamakan Kita Boruneo. Pentadbiran ini diketuai oleh seorang Gabenor Jeneral dan diletakkan di bawah Tentera Jepun ke-37 yang berpusat di Kuching.




Dasar terhadap Raja-raja Melayu

Jepun mengiktiraf kedudukan Raja-raja Melayu sebagai ketua agama Islam dan adat Melayu. Walau bagaimanapun, kuasa mereka berada di bawah pengawasan Gabenor Jepun. Pengiktirafan ini dibuat semasa persidangan Raja-raja Tanah Melayu dan Sumatera di Singapura pada Januari 1943.


Sultan-sultan turut diberikan bayaran pencen seperti sebelum perang sebagai usaha untuk mengekalkan sokongan institusi kesultanan dan mengelakkan kebangkitan rakyat.




Dasar terhadap Kepimpinan Tempatan

Jepun memberi peluang kepada pemimpin tempatan memegang jawatan dalam pentadbiran bagi mengatasi kekurangan pegawai dan mendapatkan sokongan rakyat. Institut Latihan Pemimpin-pemimpin Muda (Koa Kunrenjo) turut ditubuhkan untuk melatih pemimpin tempatan serta menanamkan semangat menyokong cita-cita politik Jepun.


Pemimpin tempatan yang berpendidikan dan berpengalaman diberi peluang kenaikan pangkat ke jawatan lebih tinggi. Langkah ini bertujuan memastikan pentadbiran berjalan lancar dengan kerjasama rakyat tempatan.


Dasar Ekonomi

Dalam bidang ekonomi, Jepun melaksanakan sistem ekonomi kawalan yang ketat. Rancangan Pengeluaran Lima Tahun dan Jawatankuasa Penyelidikan Bahan diperkenalkan untuk mengawal pengeluaran serta mencari kegunaan baharu bagi sumber tempatan.


Rancangan Perindustrian Lima Tahun pula bertujuan membangunkan industri tempatan dan memastikan penggunaan optimum kemudahan sedia ada. Jepun juga menggantikan mata wang British dengan mata wang Jepun yang dikenali sebagai “wang pokok pisang”. Mata wang ini dicetak tanpa kawalan yang rapi sehingga menyebabkan inflasi yang serius. Inflasi berlaku kerana terlalu banyak wang dalam edaran sedangkan barangan di pasaran amat terhad.


Akibatnya, rakyat terpaksa berdepan dengan kenaikan harga barang dan kekurangan bekalan makanan serta keperluan asas.

Dasar Sosial

Dasar sosial Jepun merangkumi pendidikan, sikap terhadap agama, catuan dan penghasilan makanan serta layanan terhadap penduduk.




Pendidikan

Sekolah Inggeris dan Cina ditutup dan bangunannya digunakan untuk keperluan tentera. Jepun memperkenalkan sistem pendidikan baharu yang bertujuan membentuk semangat persaudaraan sejagat (Hakko Ichiu), meningkatkan disiplin, mencapai kemajuan teknologi industri dan menerapkan nilai Jepun dalam kalangan masyarakat.


Melalui pendidikan, Jepun berusaha menanam nasionalisme Asia, menghapuskan pengaruh Barat dan memupuk kesetiaan kepada Jepun. Konsep Nippon Seishin diterapkan bersama penghormatan kepada Maharaja Jepun (Tenno Heika). Bahasa Jepun (Nippon Go) diajar secara meluas sebagai bahasa perhubungan utama. Setiap hari persekolahan dimulakan dengan perhimpunan menghadap ke arah Jepun dan nyanyian lagu kebangsaan Kimigayo.


Sikap Jepun terhadap Agama

Jepun menghormati agama Islam dan adat Melayu serta tidak mencampuri adat resam tempatan secara langsung. Kelas pengajian al-Quran dan sekolah agama diteruskan, manakala Majlis Agama Negeri ditubuhkan. Persidangan agama Islam turut diadakan di Singapura dan Kuala Kangsar.


Namun begitu, Jepun secara halus memanipulasi pegawai agama untuk menyampaikan dasar dan arahan tentera Jepun melalui khutbah dan kelas agama. Masjid juga digunakan untuk menyampaikan titah sultan yang menyokong dasar Jepun seperti meningkatkan pengeluaran makanan dan tidak menyebarkan khabar angin.


Catuan dan Penghasilan Makanan

Jepun memperkenalkan Ordinan Kawalan Barangan dan Bahan Penting untuk mengawal bekalan makanan akibat kekurangan yang serius. Sistem catuan dilaksanakan bagi mengawal penjualan beras, garam dan gula.


Melalui kempen “Tambah Lebih Banyak Makanan”, penduduk digalakkan menanam sendiri bahan makanan untuk menampung kekurangan bekalan. Keadaan hidup yang sukar menjadikan rakyat lebih berdikari dan kreatif, termasuk menghasilkan makanan alternatif seperti tempe daripada biji getah.




Layanan terhadap Penduduk


Layanan tentera Jepun berbeza mengikut kaum dan kepentingan politik. Orang Melayu dan peribumi lain menerima layanan yang lebih baik bagi mendapatkan sokongan mereka. Orang India pula dibantu menubuhkan Tentera Kebangsaan India di Tanah Melayu dan Borneo Utara di bawah pimpinan Subhas Chandra Bose, dengan harapan dapat membantu Jepun menguasai India.


Sebaliknya, orang Cina menerima layanan yang sangat kejam akibat permusuhan Jepun terhadap China dalam Perang China-Jepun. Mereka dipaksa membayar sejumlah wang sebagai hukuman dan ramai menjadi mangsa kekejaman tentera Jepun.


Antara bukti jelas kekejaman tersebut ialah pembinaan Landasan Kereta Api Maut yang menghubungkan Thailand dengan Burma (Myanmar). Orang Melayu, Cina dan India dipaksa menjadi buruh untuk membina landasan ini yang merentasi hutan tebal tropika dan kawasan pergunungan. Ramai yang terkorban akibat kerja berat, kekurangan makanan dan ubat-ubatan, pelbagai jenis penyakit serta keadaan kerja yang amat buruk. Penderitaan ini meninggalkan kesan mendalam dalam sejarah negara kita.